**၁၈.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

 ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် ကြာသပတေးနေ့ သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် ထူးခြားထင်ရှားသော သတင်းများကို မြန်မာဘာသာဖြင့် သတင်းပုံစံ စုစည်းတင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

၁။ ရုရှားခြိမ်းခြောက်မှုကို စိုးရိမ်စရာမလိုဘဲ စိတ်အေးအေးထားရန် သမ္မတ စတပ်ဗ် တိုက်တွန်း

ရုရှားနိုင်ငံက နေတိုး (NATO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို မကြာမီ တိုက်ခိုက်လာနိုင်ခြေရှိကြောင်း ဆွီဒင်နှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံအချို့၏ သတိပေးချက်များအပေါ် ဖင်လန်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား စတပ်ဗ် (Alexander Stubb) က ပယ်ချလိုက်ပြီး စိုးရိမ်စရာမလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ရုရှား၏ လုပ်ရပ်များသည် စစ်မက်ပြုခြင်းထက် ဟိုက်ဘရစ် (Hybrid) စစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်နေခြင်းသာဖြစ်ပြီး ဥရောပနိုင်ငံများအကြား ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှု ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

"ဥရောပက လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေကို ဖင်လန်လူမျိုးတွေလိုပဲ လုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ဆောင်းနာ (Sauna) ထဲဝင်၊ ရေခဲပေါက်ထဲ ရေဆင်းချိုးပြီး စိတ်အေးအေးသာ ထားကြပါ။ ရုရှားနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေတာ ကျွန်တော်တို့ပါ၊ ကျွန်တော်တို့ အေးအေးဆေးဆေး ကိုင်တွယ်နိုင်ပါတယ်" ဟု သမ္မတ စတပ်ဗ် က ပြောကြားခဲ့သည်။

၂။ ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် အိမ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည့် လွှတ်တော်အမတ်

ဖင်လန်အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်းပါတီ (NCP) မှ လွှတ်တော်အမတ် ဗီးလ် ကော်နစ္စတို (Ville Kaunisto) သည် ၎င်းနှင့် ၎င်း၏မိသားစုအပေါ် အသက်အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ဆက်တိုက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီးနောက် ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ လုံးချင်းအိမ်ကို ရောင်းချကာ တိုက်ခန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ဇနီးနှင့် ရင်ခွင်ပိုက်ကလေးငယ်များ ဘေးအန္တရာယ်မကျရောက်စေရန်နှင့် စိုးရိမ်စိတ် လျော့ပါးစေရန်အတွက် ယခုကဲ့သို့ လုံခြုံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်သော နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၃။ ဟယ်လ်စင်ကီ၏ အရှည်ဆုံးတံတားသစ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုလုပ်မည်

ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလကမှ ခမ်းနားစွာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံးနှင့် ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး စက်ဘီး/လူသွား သီးသန့်တံတားဖြစ်သော Kruunuvuori တံတား ကို လာမည့် ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လများတွင် ညပိုင်းနှင့် နေ့ပိုင်းအချို့ ပိတ်၍ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ တံတားဖွင့်ပြီးနောက်ပိုင်း စက်ဘီးသမားများအတွက် အန္တရာယ်ရှိသော တံတားဆက်ကြောင်း အဖုအထစ်များကြောင့် မတော်တဆမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီက အမှားအယွင်းကို ဝန်ခံကာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။

၄။ နွေလယ်ပွဲတော် (Midsummer) ကြောင့် ဖင်လန်လမ်းမများပေါ်တွင် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများပြား

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျူဟန္နုစ် (Juhannus) နွေလယ်ပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲရန်အတွက် မြို့ပြနေပြည်သူအများအပြား ကျေးလက်ဒေသများသို့ ထွက်ခွာနေကြသဖြင့် ကြာသပတေးနေ့တွင် လမ်းမကြီးများပေါ်၌ ယာဉ်ကြောများ အလွန်ကျပ်ညပ်လျက်ရှိသည်။ ယခုနှစ်တွင် ရာသီဥတုက သာယာလှပပြီး အပူချိန် ၂၅ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသဖြင့် ပွဲတော်ကို ပိုမိုစည်ကားစေမည်ဖြစ်သည်။

၅။ ဟယ်လ်စင်ကီကျွန်းပေါ်ရှိ နှစ် ၁၀၀ သက်တမ်းရှိ စားသောက်ဆိုင်ကို ပိုင်ရှင်အသစ်ထံ လွှဲပြောင်း

ဟယ်လ်စင်ကီမြို့ Kaivopuisto ပန်းခြံအနီးရှိ Luoto ကျွန်းပေါ်မှ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ သမိုင်းဝင် စားသောက်ဆိုင်အဆောက်အအုံကို Ön Klippan Ab ကုမ္ပဏီသို့ ရောင်းချလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။ ပိုင်ရှင်အသစ်က ထိုနေရာတွင် ဆောင်းနာအခန်းများ တိုးချဲ့ခြင်း၊ ရေပေါ်တည်းခိုခန်းများ ဆောက်လုပ်ခြင်းနှင့် ရွက်လှေကလပ်များ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်မည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ၂၀၂၈-၂၀၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်နေသည်။

၆။ အိုလူတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်

အိုလူတက္ကသိုလ် (University of Oulu) ၏ ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်သူ အာတို မာနီနင် (Arto Maaninen) သည် လုပ်ငန်းခွင်ခရီးစဉ်တစ်ခုအတွင်း အရက်သေစာသောက်စားပြီး လက်အောက်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအပေါ် မသင့်လျော်သော စကားများပြောကြားခြင်းနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်များအရ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့က ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းက ၎င်း၏ LinkedIn လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် မိမိ၏ အပြုအမူများအတွက် တောင်းပန်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။

၇။ ကမ္ဘာကျော် Pizza Hut အမှတ်တံဆိပ်ကို ယူရို ၂.၃ ဘီလီယံဖြင့် ကုမ္ပဏီနှစ်ခုသို့ ခွဲရောင်းမည်

အွန်လိုင်း အစားအသောက်ပို့ဆောင်ရေး (Food Delivery) လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာမှုကြောင့် ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လာပြီး အရောင်းကျဆင်းလာခဲ့သည့် Pizza Hut ဆိုင်ခွဲကြီးကို မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Yum Brands က ယူရို ၂.၃ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူသူ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုထံ ခွဲခြမ်းရောင်းချတော့မည်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်းရှိ ဆိုင်ခွဲများကို Yum China Holdings က ဝယ်ယူမည်ဖြစ်ပြီး ကျန်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများရှိ ဆိုင်ခွဲများကိုမူ LongRange Capital က လွှဲပြောင်းယူမည်ဖြစ်သည်။

**၁၇.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

 ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများနှင့် မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြပါရှိသော ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ သတင်းကဏ္ဍများကို စုစည်းတင်ပြအပ်ပါသည်။

၁။ နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများကို အမေရိကန်အစိုးရ ပိတ်ပင်နိုင်သည့် "Kill Switch" စိုးရိမ်မှုများ တကယ်ဖြစ်လာ

အမေရိကန်ပိုင် နည်းပညာနှင့် ကွန်ရက်ဝန်ဆောင်မှုများကို နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အသုံးပြုနေမှုကို အမေရိကန်အစိုးရက အချိန်မရွေး ပိတ်ပင်ကန့်သတ်နိုင်သည့် "Kill Switch" အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်မှုများမှာ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပွားလာကြောင်း Kauppalehti စီးပွားရေးသတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က အမေရိကန်အစိုးရသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI) ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Anthropic အား ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံးပေါ် "Mythos" ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို နိုင်ငံခြားသုံးစွဲသူများ အသုံးပြုခွင့်မရစေရန် ပိတ်ဆို့ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ယခင်က AI ချစ်ပ်ပြားများကိုသာ ပြည်ပပို့ကုန်အဖြစ် ကန့်သတ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဘာသာစကားမော်ဒယ် (Language Model) ကို တိုက်ရိုက်ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အမြင်အရမူ ယခုဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အမေရိကန်က ၎င်း၏ ဥရောပမဟာမိတ်များကို သီးသန့်ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ပင်ခြင်းမျိုး မတွေ့ရသဖြင့် စိတ်သက်သာရာရစရာ ဖြစ်သည်ဟု သတင်းစာက သုံးသပ်ထားသည်။

၂။ မွန်ဘိုင်းလမ်းမများပေါ်တွင် ကလေးဘဝကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည့် နော်ဝေ-ဖင်လန် ကာယကံရှင်အကြောင်း အလေးထားစုံစမ်း

ဥရောပတိုက်သား မိဘများ၏ စွန့်ပစ်ခြင်းကို ခံရပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်းမြို့ လမ်းမများပေါ်တွင် ကလေးဘဝ အချိန်အတော်ကြာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည့် အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် နော်ဝေ-ဖင်လန် သွေးနှောအမျိုးသား Lasse Lund ၏ ထူးခြားဆန်းပြားသော ဖြစ်ရပ်ကို Helsingin Sanomat သတင်းစာက အကျယ်တဝံ့ စုံစမ်းဖော်ပြထားပြီး ဖတ်ရှုသူအများဆုံး သတင်းဖြစ်ခဲ့သည်။

၎င်းက ဘုရားကျောင်းများနှင့် လမ်းဘေးများတွင် အိပ်စက်ကာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို လမ်းညွှန်လုပ်ပေးရင်း ဝမ်းစာရှာခဲ့ရကြောင်း၊ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖင်လန်သံရုံး၏ ကူညီမှုဖြင့်သာ အိန္ဒိယမှ ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုစဉ်က ဖင်လန်အာဏာပိုင်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်နေသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် Jussi Tanner က "ဖင်လန်ကလေးတစ်ယောက် အိန္ဒိယလမ်းမပေါ်မှာ ဒီလိုပစ်ထားခံရတာကို အာဏာပိုင်တွေက ဝင်ရောက်မဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့ဘူးဆိုရင် အားလုံး စနစ်တကျ လည်ပတ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောဖို့ခက်ပါတယ်" ဟု ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။

၃။ ဖင်လန်တွင် ဘုရားကျောင်းပြင်ပ ရုံးတွင်းလက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုများ ပိုမိုများပြားလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် နွေရာသီ မင်္ဂလာဆောင်ရာသီသို့ ရောက်ရှိလာချိန်၌ ဘုရားကျောင်းများတွင် မင်္ဂလာဆောင်ခြင်းထက် ဘုရားကျောင်းပြင်ပတွင် အရပ်ဘက်ဥပဒေအရ (Civil Wedding) ရုံးတက်လက်ထပ်သည့် စုံတွဲအရေအတွက် သိသိသာသာ တိုးတက်လာကြောင်း Hufvudstadsbladet သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်က မင်္ဂလာဆောင်မှုအားလုံး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးမှာ ရုံးတွင်းလက်ထပ်ပွဲများ ဖြစ်ကြပြီး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသာ ဘုရားကျောင်းတွင် မင်္ဂလာဆောင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုက အခြေအနေနှင့် ပြောင်းပြန် ဖြစ်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုးတက်လာမှုမှာ လူငယ်မျိုးဆက်များအကြား ဘုရားကျောင်းဝင်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ နည်းပါးလာခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ဖင်လန်စာရင်းအင်းဌာနက ဆိုသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဖင်လန်တွင် စုစုပေါင်း မင်္ဂလာဆောင်မှု ၂၂,၀၈၂ ခု ရှိခဲ့ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ထပ်ကြသည့် ပျမ်းမျှအသက်အရွယ်မှာ အမျိုးသမီး ၃၂.၆ နှစ်နှင့် အမျိုးသား ၃၄.၄ နှစ် ဖြစ်သည်။

၄။ ဆီးရီးယားဒုက္ခသည်ဘဝမှ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ "ယခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဒုက္ခသည်ဆု" ရ မင်းသားဖြစ်လာသူ

အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဆီးရီးယားရှိ ISIS အကြမ်းဖက်အဖွဲ့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး ယခုအခါ အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ၌ ဝါရင့်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာသည့် Youssef Asad Alkhatib အား ဖင်လန်ဒုက္ခသည်များကောင်စီက "ယခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဒုက္ခသည်" (Refugee of the Year) အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်ကြောင်း Yle News က ဖော်ပြသည်။

Alkhatib သည် တူရကီနှင့် ဂရိနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ တစ်နှစ်ခွဲခန့် ခက်ခဲစွာ ခရီးနှင်ခဲ့ရပြီးနောက် ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) ၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပင် သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ချင်သည့် ၎င်း၏အိမ်မက်အတွက် ပြဇာတ်ရုံများသို့ အီးမေးလ်ပို့ ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ဘာသာစကားအခက်အခဲကြောင့် ဟဲလ်စင်ကီ ပြဇာတ်အကယ်ဒမီသို့ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားခဲ့ရပြီး ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အနုပညာမဟာဘွဲ့ (Master of Arts) ကို ဒုက္ခသည်နောက်ခံရှိသူများထဲမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းက နောင်တွင် ဖင်လန်ဇာတ်ကောင်များအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကာ လူမျိုးစုံကွဲပြားခြားနားမှု၏ လှပပုံကို ချပြချင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

၅။ နေအိမ်တွင် ကလေးမွေးဖွားမှု တိုးပွားလာခြင်းနှင့်အတူ မွေးကင်းစကလေး သေဆုံးမှုများ ရှိနေခြင်းအပေါ် THL သတိပေး

ဖင်လန်ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ (THL) ၏ ၂၀၂၀-၂၀၂၅ ခုနှစ် ထုတ်ပြန်ချက်အရ နေအိမ်တွင် စနစ်တကျစီစဉ်၍ ကလေးမွေးဖွားမှု (Planned Home Births) အတွင်း မွေးကင်းစကလေး ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

၎င်းသေဆုံးမှုများအနက် ၅ ခုမှာ ၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ THL သုတေသနပရော်ဖက်ဆာ Mika Gissler က နေအိမ်တွင် ကလေးမွေးဖွားရန် ပြင်ဆင်မှုများ တိုးပွားလာခြင်းမှာ အံ့သြစရာဖြစ်ပြီး၊ ဝေဖန်မှုများရှိသော်လည်း လူအများစုမှာ အိမ်တွင် မွေးဖွားလိုကြသေးကြောင်း ဆိုသည်။ သို့သော် အစိုးရနှင့် ကျန်းမာရေးဌာနများ၏ တရားဝင်ရပ်တည်ချက်မှာ ကလေးမွေးဖွားရန် အန္တရာယ်ကင်းဆုံးနေရာမှာ ဆေးရုံသာဖြစ်ပြီး နေအိမ်တွင် မွေးဖွားခြင်းကို အားမပေးကြောင်း သတိပေးထားသည်။

၆။ အက်စ်ပိုမြို့ရှိ မူလတန်းကျောင်းများတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပညာပေးသင်တန်းများ စတင်မည်

ဖင်လန်နိုင်ငံ၊ အက်စ်ပို (Espoo) မြို့ရှိ မူလတန်းကျောင်းများတွင် လာမည့်နှစ်အစမှစတင်ကာ ကလေးသူငယ်များအတွက် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေးဆိုင်ရာ ပညာပေးမှုများ (Anti-racist education) ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ စီမံကိန်းကို "More Equal School" ဟု အမည်ပေးထားပြီး ပုဂ္ဂလိကဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Education for Life Foundation က ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ (THL) ထံမှ ရန်ပုံငွေ ယူရို ၆၀၀,၀၀0 လျှောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရန်ပုံငွေခွင့်ပြုချက်ရပါက ၂၀၂၇ မှ ၂၀၂၉ ခုနှစ်အတွင်း အက်စ်ပိုမြို့ရှိ ကျောင်းအားလုံးမှ စတုတ္ထတန်းမှ ဆဋ္ဌမတန်း (Grades 4-6) ကျောင်းသားများအား အရွယ်ရောက်ရုံအလိုက် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အသိပညာပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ပညာရေးဒါရိုက်တာ Juha Nurmi က "ဘာသာစကားမျိုးစုံပြောဆိုတဲ့ ကျောင်းသားတွေဟာ တခြားသူတွေထက် ပိုပြီးတော့ အနိုင်ကျင့်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် အသိုက်အဝန်းထဲ မဝင်ဆံ့သလို ခံစားရတာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်" ဟု သင်တန်းပေးရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

**၁၆.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

နိုင်ငံတကာနှင့် ဖင်လန်နိုင်ငံတွင်းမှ ထူးခြားထင်ရှားသည့် သတင်းများကို စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

ရုရှားနှင့် ပြန်လည်ဆွေးနွေးရန် ပြည်သူများကို ဖင်လန်သမ္မတ စတင်ပြင်ဆင်ပေးနေ

ဖင်လန်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား စတပ်ဘ် (Alexander Stubb) သည် ရုရှားနိုင်ငံနှင့် ပြန်လည်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လမ်းပွင့်လာနိုင်ချေအတွက် ပြည်သူလူထု၏ သဘောထားကို စတင်ပြင်ဆင်ပေးနေပြီဖြစ်ကြောင်း Ilta-Sanomat သတင်းစာက သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သည့် နိုင်ငံခြားရေးနှင့် လုံခြုံရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ 'Kultaranta talks' ဆွေးနွေးပွဲအပိတ် မိန့်ခွန်းတွင် သမ္မတ စတပ်ဘ်က "ကျွန်တော်တို့ ဖင်လန်နိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ နောက်ထပ် မဟာဗျူဟာမြောက် အဆင့်တစ်ခုကို စဉ်းစားဖို့လိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ရုရှားနဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေ ဖြစ်တာကြောင့် အိမ်နီးချင်းအချင်းချင်း အဆင်ပြေပြေ ဆက်ဆံရေးမျိုး ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကတည်းက ပိတ်ထားခဲ့သည့် ဖင်လန်-ရုရှား အရှေ့ဘက်နယ်စပ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးပြန်လည်ကောင်းမွန်ရေးသည် ယူကရိန်းတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိမှသာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း သတင်းစာက ထောက်ပြထားသည်။

တစ်လလျှင် ၅၀ ယူရိုဖြင့် ဖင်လန်စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ဦးမော့စေနိုင်မလား

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို ပြန်လည်ကုစားရန် နည်းလမ်းမှာ ထင်သလောက် မခက်ခဲကြောင်း Talouselämä စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းက ဖော်ပြသည်။

ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍ အလုပ်ရှင်များအဖွဲ့ချုပ် (Palta) ၏ တွက်ချက်မှုအရ ပြည်တွင်းရှိ အိမ်ထောင်စုတစ်စုချင်းစီက တစ်လလျှင် ပိုလျှံငွေ ၅၀ ယူရိုမျှသာ ပြည်တွင်း၌ ပိုမိုသုံးစွဲကြမည်ဆိုပါက လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ်အကိုင်သစ် ၁၅,၀၀၀ ခန့် ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လတ်တလောနှစ်များအတွင်း ပြည်တွင်းစားသုံးမှု အားနည်းခြင်းသည် ဖင်လန်စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အဓိကဟန့်တားနေသည့် အချက်ဖြစ်နေသည်။

ဘိုတော့စ် (Botox) ထိုးခြင်းကို "အလှအပ" ထက် "ကိုယ်ကိုယ်တိုင် စောင့်ရှောက်မှု" တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်လာကြ

Helsingin Sanomat သတင်းစာ၏ ဖတ်ရှုမှုအများဆုံး သတင်းတွင် အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ကိုင်ဆာ (Kaisa) အမည်ရှိ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အမြင်ကို ကိုးကား၍ ဖင်လန်လူငယ်များအကြား ဘိုတော့စ် (Botox) ထိုးသည့် ခေတ်ရေစီးကြောင်းအကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

သူမက သူမ၏ ရုပ်ရည်သည် သူမ၏ အရင်းအနှီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသက်ကြီးရင့်လာကာ ရုပ်ရည်ကျဆင်းသွားမည်ကို စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောသည်။ လက်ရှိတွင် သူမသည် တစ်နှစ်လျှင် ၁,၆၀၀ ယူရိုခန့်ကို အလှအပဆိုင်ရာ ဆေးထိုးမှုများတွင် အသုံးပြုနေသည်။ ယခုခေတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အသက်ကြီးရင့်ခြင်းကို မလိုလားအပ်သောအရာအဖြစ် ပုံဖော်လာကြပြီး ဘိုတော့စ်ထိုးခြင်းကိုလည်း ခွဲစိတ်ပြုပြင်မှုမျိုးထက် မိမိကိုယ်ကိုယ် အသားအရေထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်သည့် (Self-care) ပုံစံမျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်လာကြကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း

ဖင်လန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ ၀.၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ တိုးတက်မှုရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့သော် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပြန်လည်အရှိန်ရလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

အခွန်ဘဏ္ဍာငွေများ ပိုမိုရရှိလာသော်လည်း စစ်လက်နက်ပစ္စည်း (တိုက်လေယာဉ်များ) ဝယ်ယူမှု အပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ် မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှု ပိုမိုကြီးမားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အကြွေးနှင့် ဂျီဒီပီ အချိုး (Debt-to-GDP ratio) သည် ယခုနှစ်အတွင်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ ရောက်ရှိသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာလည်း ယခုနှစ်တွင် ၁၀.၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။

လေယာဉ်လက်မှတ်ခများတွင် လက်ဆွဲအိတ်ခရီးဆောင်ခ (Carry-on Bag) အခမဲ့ ထည့်သွင်းပေးရန် EU သတ်မှတ်

ဥရောပပါလီမန်၏ သတ်မှတ်ချက်အရ ၂၀၂၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ လေကြောင်းလိုင်းအားလုံးသည် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်အတွင်းရှိသော လက်ဆွဲအိတ် (Hand luggage) များကို လက်မှတ်ခစျေးနှုန်းအတွင်း အခမဲ့ထည့်သွင်းပေးရတော့မည် ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ စည်းမျဉ်းအရ ခရီးသည်များသည် $40cm \times 30cm \times 15cm$ ရှိသော ကိုယ်ပိုင်အိတ်ငယ်တစ်လုံးအပြင်၊ အလေးချိန် ၇ ကီလိုဂရမ်ထက်မပိုသော ဘီးပါလက်ဆွဲအိတ်တစ်လုံးကို အခမဲ့ သယ်ဆောင်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ခရီးစဉ်ကြန့်ကြာမှုများအတွက် လျော်ကြေးပေးရမည့်အပြင်၊ အသွားအပြန်လက်မှတ်များတွင် အသွားမစီးပါက အပြန်ပါပယ်ဖျက်သည့် (No-show penalties) စနစ်နှင့် နာမည်စာလုံးပေါင်းပြင်ဆင်ခ ကောက်ခံခြင်းများကိုပါ ပိတ်ပင်သွားမည်ဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများကမူ ယခုစည်းမျဉ်းကြောင့် လက်မှတ်ခစျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထားသည်။

အရက်သောက်ပြီး မသင့်လျော်စွာ ပြုမူခဲ့သည့် အိုလူတက္ကသိုလ် (University of Oulu) ပါမောက္ခချုပ် ရာထူးမှနုတ်ထွက်

အိုလူတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်သူ အာတို မာနီနင် (Arto Maaninen) သည် တက္ကသိုလ်ဝန်ထမ်းများပါဝင်သည့် ပါတီပွဲတစ်ခုတွင် အရက်သောက်ကာ မသင့်လျော်စွာ ပြုမူခဲ့သည့်အတွက် ရာထူးမှ ချက်ချင်းနုတ်ထွက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။

တက္ကသိုလ်ဘုတ်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ လီနာ နစ်စီလာ (Leena Nissilä) က ယခုဖြစ်ရပ်သည် စိတ်မကောင်းစရာဖြစ်သော်လည်း တက္ကသိုလ်၏ ကျင့်ဝတ်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အရေးယူဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ မာနီနင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစပိုင်းတွင်မှ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ဒု-ပါမောက္ခချုပ် ပက်ထရီ အာလာဟူတာ (Petteri Alahuhta) က ယာယီပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

ကီမီမြို့တွင် ထင်းခိုးယူမှုပြဿနာကို "ထင်းရောင်းချသည့် အလိုအလျောက်စက်" ဖြင့် ဖြေရှင်း

ဖင်လန်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ကီမီ (Kemi) မြို့ရှိ လူထုအပန်းဖြေစခန်း မီးပုံဖိုနေရာများတွင် ထင်းများ မကြာခဏ ခိုးယူခံရသည့်ပြဿနာနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအတွက် ထင်းများကို အလဟဿ မီးရှို့ဖျက်ဆီးနေသည့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် မြို့တော်စည်ပင်က "ထင်းရောင်းချသည့် အလိုအလျောက်စက်" (Firewood dispenser) ကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။

မိုဘိုင်းလ်အက်ပလီကေးရှင်းမှတစ်ဆင့် ၅ ယူရိုအောက် ပေးချေကာ ထင်းတစ်ပွေ့စာကို အလွယ်တကူ ဝယ်ယူနိုင်သည့် အဆိုပါစက်ကြောင့် ယခုအခါ ထင်းသုံးစွဲမှု ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျသွားပြီး ဝန်ထမ်းများ၏ လုပ်ငန်းခွင်အချိန်များကိုပါ သက်သာစေခဲ့သည်။ ဤစက်တွင် တောမီးအန္တရာယ် သတိပေးချက်ထုတ်ပြန်ထားချိန်၌ တံခါးများအလိုအလျောက် ပိတ်ထားမည့်စနစ်လည်း ပါဝင်သည်။ လက်ရှိတွင် ဤစနစ်ကို ဖင်လန်နိုင်ငံပိုင် သစ်တောနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (Metsähallitus) ကပါ ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် တောတွင်းစခန်းများတွင် အသုံးပြုရန် စိတ်ဝင်စားနေကြောင်း သိရသည်။

**၁၅.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

 တနင်္လာနေ့ထုတ် သတင်းစာများ ကောက်နုတ်ချက်- အေးချမ်းမှုအတွက် ပေးရမည့်တန်ဖိုး၊ အားလပ်ရက် အကျပ်အတည်းနှင့် အသက် ၇၀ အထိ အလုပ်လုပ်ရမည့် အနာဂတ်

ဟယ်လ်စင်ကီ၊ ဇွန် ၁၅ (Yle)

၁။ တိတ်ဆိတ်အေးချမ်းမှုကို ငွေပေးဝယ်နေကြသည့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ

ဖင်လန်နိုင်ငံရှိ ဆိုင်မာ (Saimaa) ရေကန်ကြီး၏ ကမ်းခြေဒေသများသည် ယခုအခါ အေးချမ်းတိတ်ဆိတ်မှုကို ရှာဖွေနေကြသည့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြား ရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။ ရူအိုကိုလာဟ်တီ (Ruokolahti) ဒေသသို့ လာရောက်ပြီး တစ်ပတ်တာ တိတ်ဆိတ်ခြင်းတရား ကျင့်ကြံမည့် အစီအစဉ်အတွက် နိုင်ငံတကာခရီးသည်များသည် ယူရို ၁,၀၀၀ ထက်မနည်း ပေးဆောင်နေကြရသည်။ ယင်းအစီအစဉ်အတွင်း လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းထားခြင်း သို့မဟုတ် လေယာဉ်မုဒ် (Airplane mode) ပြောင်းထားကြရသည်။

ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောသုတေသီ မိုနာ မွိုင်ဆာလာ (Mona Moisala) ၏ ပြောကြားချက်အရ တိတ်ဆိတ်စွာ နေထိုင်ခြင်းနှင့် တရားမှတ်ခြင်းတို့သည် အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် စိတ်ခံစားမှု ထိန်းချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ ဦးနှောက်အာရုံကြော ကွန်ရက်များကို ကောင်းမွန်စွာ ပြောင်းလဲပေးနိုင်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် နည်းပညာပစ္စည်းများ စွဲလမ်းနေသူများအတွက် ယခုကဲ့သို့ အနားယူခြင်းမျိုးက ပိုမိုအကျိုးရှိကြောင်း သိရသည်။

၂။ ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်နှင့် အလုပ်လုပ်နေရသည့် မိဘများ၏ သောက

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ကျောင်းမုဒ်ဦးရာသီပိတ်ရက်မှာ ၁၀ ပတ်အထိ ရှည်လျားသော်လည်း လုပ်ငန်းခွင်ဝင်နေကြသည့် မိဘများမှာမူ တစ်နှစ်လျှင် ၄ ပတ်ခန့်သာ နွေရာသီခွင့်ရရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် အဆိုပြုချက်သည် မိဘများအတွက် အဆင်မပြေလှဘဲ ခွင့်ရက်နှင့် ကျောင်းပိတ်ရက် ကွာဟချက်ကြီးမားမှုက အဓိကပြဿနာဖြစ်နေသည်။

မိဘများသည် ကလေးများအတွက် နွေရာသီစခန်းသွင်း လေ့ကျင့်ရေးအစီအစဉ် (Summer Camps) များသို့ ပို့ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသော်လည်း နေရာရရှိရန် အလွန်ရုန်းကန်နေရသည်။ နာမည်ကြီး အစီအစဉ်အချို့မှာ မှတ်ပုံတင်စတင်ဖွင့်လှစ်ပြီး တစ်မိနစ်အတွင်း နေရာအပြည့်အစုံ ဘွတ်ကင်ပြည့်သွားလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။

၃။ အသက် ၇၀ ရောက်မှ အငြိမ်းစားယူရမည့် ဖင်လန်နိုင်ငံသားများ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ပင်စင်စနစ်သည် သက်တမ်းတိုးမြှင့်မှုများကြောင့် အငြိမ်းစားယူရမည့် အသက်အရွယ် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာလျက်ရှိသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မွေးဖွားသူများအလိုက် အငြိမ်းစားယူရမည့် အသက်အရွယ်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးလာနေပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသူများအတွက် အသက် ၆၅ နှစ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ် မွေးဖွားသူများအတွက် ၆၇ နှစ်ဝန်းကျင်၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ် မွေးဖွားသူများအတွက် ၆၉ နှစ်ဝန်းကျင် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ မနှစ်က မွေးဖွားခဲ့သည့် ကလေးငယ်များသည် ဖင်လန်သမိုင်းတွင် အသက် ၇၀ ရောက်မှ ပင်စင်စားခွင့်ရမည့် ပထမဆုံး အုပ်စုဖြစ်လာတော့မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ လူသားတို့၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်း ရှည်ကြာလာမှုကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဖင်လန်နိုင်ငံသားတို့၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၂၁၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် အသက် ၉၂ နှစ်ထက် ကျော်လွန်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

အမေရိကန်-အီရန် ယာယီငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်အပေါ် ဖင်လန်သမ္မတနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကြိုဆို

ဟယ်လ်စင်ကီ၊ ဇွန် ၁၅ (Yle)

အမေရိကန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့အကြား လေးလနီးပါးကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခများကို အဆုံးသတ်ရန် တနင်္ဂနွေနေ့က ရရှိခဲ့သည့် ယာယီငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်အပေါ် ဖင်လန်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား စတပ်ဘ် (Alexander Stubb) က လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ကြိုဆိုလိုက်သည်။

အဆိုပါ သဘောတူညီချက်တွင် အမေရိကန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့ထားမှုအား ရုပ်သိမ်းရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အချက်အချာကျသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးရန် ပါဝင်သည်။ သမ္မတ စတပ်ဘ်က ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့ကြသည့် ပါကစ္စတန်၊ ကာတာနှင့် အခြားနိုင်ငံများကို ချီးကျူးစကားဆိုခဲ့ပြီး ယခုအခွင့်အရေးကို အသုံးချကာ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့်အညီ ရေရှည်တည်တံ့မည့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖော်ဆောင်ကြရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အီလီနာ ဗာလ်တိုနင် (Elina Valtonen) ကလည်း အဆိုပါ သဘောတူညီချက်ကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ယခုအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးမှတစ်ဆင့် အမြဲတမ်းငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆွေးနွေးနိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အမြဲတမ်းဖွင့်လှစ်ထားနိုင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းနှင့် ဖင်လန်နိုင်ငံအနေဖြင့် နောင်တွင် ရေလက်ကြား မိုင်းရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ၌ ပါဝင်ကူညီရန် အဆင်သင့်ရှိသော်လည်း လာမည့်ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန်မှာမူ မဖြစ်နိုင်သေးကြောင်း လူဇင်ဘတ်မြို့ရှိ အီးယူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

နွားနို့ထုတ်လုပ်မှုမှ ထွက်ရှိသည့် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့အပေါ် သုတေသနအသစ် ထွက်ပေါ်

ဟယ်လ်စင်ကီ၊ ဇွန် ၁၂ (Yle)

ဖင်လန် သဘာဝအရင်းအမြစ်တောင်သူသုတေသနဌာန (Luke) ၏ လေ့လာမှုအသစ်အရ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ နွားနို့ထုတ်လုပ်မှုမှ ထွက်ရှိသည့် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ပမာဏသည် ယခင်က ထင်မှတ်ထားခဲ့သည်ထက် ထက်ဝက်ခန့် ပိုမိုနည်းပါးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းတွက်ချက်မှုအသစ်သည် လေထုထဲတွင် မီသိန်း (Methane) ဓာတ်ငွေ့ ပျက်ပြယ်သွားသည့် သက်တမ်းတိုကာလကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ဟယ်လ်စင်ကီတက္ကသိုလ်မှ မြေဆီလွှာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ မာရီ ပီလာတီး (Mari Pihlatie) က ယခုသုတေသနတစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံပြီး စားသုံးသူများအနေဖြင့် နွားနို့ကို စိတ်အေးလက်အေး ဆက်လက်သောက်သုံးရန် ခွင့်ပြုချက်မရနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။ "နွားနို့ထုတ်လုပ်မှုကနေ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့တွေ ဆက်ထွက်နေတုန်းပဲဖြစ်ပြီး အဲဒီဓာတ်ငွေ့တွေက ကမ္ဘာ့လေထုကို ပူနွေးစေတာ အမှန်ပဲ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ တွက်ချက်မှုပုံစံ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးမှုကို လျှော့ချရန်အတွက် မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုကို အမြန်ဆုံး လျှော့ချရမည်ဖြစ်သည်။ ပါမောက္ခ ပီလာတီးက အပင်မှရသည့် နို့ (ဥပမာ- အုတ်ဂျုံနို့) နှင့် နွားနို့ကို တပြိုင်နက်တည်း အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှုများ ပိုမိုလိုအပ်ကြောင်းနှင့် ရာသီဥတုအတွက် အပင်အခြေခံ အစားအစာများက ပိုမိုသင့်လျော်ကြောင်း ၎င်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအမြင်ကို ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့် အသုံးစရိတ် ယူရို ၁၈ ဘီလီယံကျော်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်

ဟယ်လ်စင်ကီ၊ ဇွန် ၁၀ (BTI)

ဖင်လန်လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ (Kela) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ယခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံသားများအတွက် ပေးအပ်ရမည့် လူမှုဖူလုံရေး အကျိုးခံစားခွင့် အသုံးစရိတ်များ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ယူရို ၁၇.၅ ဘီလီယံ သုံးစွဲခဲ့ရာမှ ယခုနှစ်တွင် ၁၈.၁ ဘီလီယံအထိ မြင့်တက်လာရန် မျှော်လင့်ရသည်။

အထူးသဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ကြေး အသုံးစရိတ်သည် မနှစ်ကထက် ယူရို ၃၂၂ သန်း ပိုမိုများပြားလာပြီး ၂.၄ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ကျောင်းသားထောက်ပံ့ကြေး၊ အခြေခံဝင်ငွေ ပံ့ပိုးမှုနှင့် ကျန်းမာရေးအာမခံ အကျိုးခံစားခွင့်များလည်း တိုးတက်လာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အခြေခံအိမ်ရာစရိတ် ပံ့ပိုးမှု (General housing benefit) မှာမူ မနှစ်ကထက် ယူရို ၁၇၈ သန်းခန့် လျော့နည်းသွားပြီး ၁.၀၅ ဘီလီယံဝန်းကျင်သာ ရှိတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

**၁၂.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများမှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြထားသည့် သတင်းတိုများနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းများကို စုစည်းတင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်၏ မျိုးဆက်ကွာဟမှုနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အခက်အခဲ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေငါးသိန်းခန့်မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကို လုံးဝအသုံးမပြုတတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အကူအညီလိုနေခြင်းတို့ ကြုံတွေ့နေရကြောင်း Helsingin Sanomat သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

အသက် ၇၅ နှစ်အထက် သက်ကြီးရွယ်အို ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အသက် ၆၅ နှစ်မှ ၇၄ နှစ်ကြား ၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် စမတ်ဖုန်း မရှိကြပေ။ သက်ကြီးရွယ်အိုများဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင် (Ombudsman) ဖြစ်သူ Päivi Topo ၏ ပြောကြားချက်အရ ဆေးရုံရက်ချိန်း အချက်အလက်များ လျှပ်စစ်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကြောင့် ရက်ချိန်းလွဲချော်ရခြင်းနှင့် ပါကင်ကြေးပေးဆောင်ရန် မိုဘိုင်းအက်ပ် လိုအပ်သဖြင့် အများသုံးရေကူးကန်များသို့ မသွားနိုင်တော့ခြင်း စသည့် နေ့စဉ်လူမှုရေး အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နေရသည်။ နည်းပညာအတားအဆီးများကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများမှာ ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း သားသမီးများကိုသာ လွှဲအပ်လုပ်ကိုင်ခိုင်းနေရသဖြင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိနေကြောင်း၊ ဤကိစ္စကို နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် မီဒီယာများက ပိုမိုအာရုံစိုက်သင့်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။

ဖင်လန်အစိုးရက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ယူရိုတစ်ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည်

ဖင်လန်နိုင်ငံပိုင် ဘဏ္ဍာရေးကုမ္ပဏီ Finnvera သည် ယခုနှစ်နှင့် လာမည့်နှစ်အတွင်း အသေးစား၊ အလတ်စားနှင့် အကြီးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ယူရိုတစ်ဘီလီယံခန့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း Hufvudstadsbladet အပါအဝင် သတင်းဌာနအများအပြားက ဖော်ပြသည်။

အီရန်ပဋိပက္ခကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများကြောင့် စီးပွားရေးမရေရာမှုများ ရှိနေသော်လည်း စက်မှုကဏ္ဍနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးကူးပြောင်းမှု (Green Transition) တို့တွင် အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နောက်ကျကျန်ခဲ့ပါက စီးပွားရေးပြန်လည်ဦးမော့ရန် ပိုမိုစွန့်စားရနိုင်သဖြင့် ဤပံ့ပိုးမှုသည် ငွေကြေးဈေးကွက်ကို အားဖြည့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖင်လန်ယာဉ်မောင်းများ၏ စိတ်ပျက်စရာများနှင့် လမ်းပေါ်မှ ဒေါသများ

Iltalehti သတင်းစာက ဖင်လန်နိုင်ငံသားတို့၏ ကားမောင်းသည့် အလေ့အထများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာ ယာဉ်မောင်းအများစုမှာ အရှိန်ပြင်းစွာမောင်းနှင်လေ့ရှိကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။

ယာဉ်မောင်းများကို အစိတ်ပျက်စေဆုံးအချက်မှာ အခြားယာဉ်မောင်းများ "နှေးကွေးစွာ မောင်းနှင်ခြင်း" ဖြစ်သည်။ စစ်တမ်းတွင် ပါဝင်ဖြေဆိုသူ အချို့က အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများပေါ်သို့ အရှိန်မြှင့်တက်ရမည့် လမ်းကြောများတွင် နှေးကွေးစွာ မောင်းနှင်ခြင်းသည် အန္တရာယ်များပြီး ဒဏ်ရိုက်သင့်သည့်ကိစ္စဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသလို၊ နောက်ကပ်လျက် အရှိန်ပြင်းမောင်းနှင်လာသည့် ကားများကြောင့် လမ်းပေါ်တွင် ဒေါသထွက်ရမှု (Road Rage) များ ကြုံတွေ့ရကြောင်းလည်း ရေးသားခဲ့ကြသည်။

လူမှုဖူလုံရေးနယ်မြေ ၃ ခုကို ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက် ထားရှိရန် အဆိုပြု

South Ostrobothnia, South Karelia နှင့် Kymenlaakso လူမှုဖူလုံရေးနယ်မြေ (Welfare Areas) သုံးခုကို ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အကဲဖြတ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အောက်သို့ ထည့်သွင်းရန် အရာရှိများက သောကြာနေ့ ဗီဒီယိုအစည်းအဝေးတွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။

၎င်းနယ်မြေများသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်များအတွင်း ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှု အကြီးအကျယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ အကဲဖြတ်မှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားပါက ၎င်းနယ်မြေများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ကန့်သတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ဝန်ကြီးဌာနများ ပူးပေါင်းပါဝင်သည့် အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဘဏ္ဍာရေးပြဿနာကို မဖြေရှင်းနိုင်ပါက အခြားနယ်မြေများနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်ရသည်အထိ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

ဆာဗိုမြောက်ပိုင်းတွင် ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခဲ့သူအား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်

ဖင်လန်နိုင်ငံ ဆာဗိုမြောက်ပိုင်းရှိ တရားရုံးက အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးအား ကလေးသူငယ်များအပေါ် ပြင်းထန်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု နှစ်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။

၎င်းသည် အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၁၇ နှစ်အတွင်း အရွယ်မရောက်သေးမီ အချိန်ကတည်းက အသက် ၇ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်ကြား ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အသက် ၁၀ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြား ကလေးငယ်တစ်ဦးတို့ကို နှစ်ရှည်လများ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တရားခံက ပြစ်မှုများကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ကူညီခဲ့သည့်အပြင် ကုသမှုခံယူခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ၅ နှစ်ကျခံရမည့်အစား တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ကာ နစ်နာသူများကို ယူရို ၁၅,၀၀၀ လျော်ကြေးပေးရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်း အလုပ်သမားများ၏ ရပိုင်ခွင့်ကို ILO ပထမဆုံးအကြိမ် သဘောတူညီ

ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် (ILO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် အစားအသောက်ပို့ဆောင်ရေး သို့မဟုတ် ကားငှားရမ်းခြင်းကဲ့သို့သော ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် အလုပ်လုပ်နေသည့် အချိန်ပိုင်း (Gig Workers) အလုပ်သမားများ၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးအကြိမ် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုသို့သော အလုပ်သမား သန်း ၄၃၀ ကျော်မှာ အလုပ်သမားဥပဒေ၏ အကာအကွယ်ပြင်ပတွင် ရောက်ရှိနေခဲ့ရာ၊ ယခုသဘောတူညီချက်သစ်သည် ၎င်းတို့အတွက် အနည်းဆုံးလုပ်ခလစာ ရရှိစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။

စားနပ်ရိက္ခာအကူအညီရယူသူများ အစားအစာများကို စွန့်ပစ်နေရသည့် အကြောင်းရင်း

Yle သတင်းဌာနက ဖင်လန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စားနပ်ရိက္ခာအကူအညီ ရယူသူ ၃၀၀ ခန့်ကို စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာ အချို့က ရရှိသည့် ရိက္ခာအိတ်များ၏ အကြောင်းအရာအပေါ် မကျေနပ်ကြကြောင်း သိရသည်။

ဝေငှပေးသည့် ရိက္ခာအိတ်များတွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခါနီး သို့မဟုတ် သက်တမ်းကုန်သွားသည့် အစားအစာများ၊ ဟင်းချက်ရန် အဆင်မပြေသည့် ဟင်းခတ်အနှစ်များနှင့် ပုပ်သိုးနေသည့် သစ်သီးဝလံများ ပါဝင်နေတတ်သဖြင့် အချို့ကို အမှိုက်ပုံးထဲ စွန့်ပစ်နေရသည်ဟု ဆိုသည်။ အကူအညီတောင်းခံသူများက မိသားစုဝင်ဦးရေအလိုက် ရိက္ခာပမာဏကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးရန်နှင့် အစားအစာများကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခွင့်ပေးရန် မျှော်လင့်နေကြသည်။

EU ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်သစ် စတင်သက်ရောက်၊ ဖင်လန်၏ ခိုလှုံခွင့်စနစ် ပြောင်းလဲမည်

ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှင့် ခိုလှုံခွင့်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်သစ် (Pact on Migration and Asylum) သည် ဇွန်လ ၁၂ ရက် သောကြာနေ့မှစတင်၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် စတင်သက်ရောက်ပြီဖြစ်သည်။

ဤဥပဒေသစ်အရ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်အာဏာပိုင်များသည် အခြေအမြစ်မရှိဟု ယူဆရသော ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားမှုများကို နယ်စပ်ဝင်ပေါက်၌တင် ချက်ချင်းငြင်းပယ်ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခိုလှုံခွင့် ငြင်းပယ်ခံရသူများကို EU ပြင်ပရှိ ဘေးကင်းသော တတိယနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် ပူးတွဲတည်ထောင်မည့် ‘ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးစင်တာ’ (Return Hubs) များသို့ လွှဲပြောင်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူများ၏ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်ကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုများကို လိုအပ်သလို လျှော့ချခြင်းစသည့် စနစ်သစ်များကိုလည်း ဖင်လန်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်သွားမည် ဖြစ်သည်။

**၁၁.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ကြာသပတေးနေ့ထုတ် ဖင်လန်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် စစ်ဝတ်စုံပြဿနာ၊ ဟယ်လ်စင်ကီပင်လယ်ကမ်းခြေ ရေကူးကန်ဖျက်သိမ်းမည့်အစီအစဉ်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာပိတ်ပင်ပါက လူငယ်များ အထီးကျန်ဖြစ်မည့်အရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်တိုးမြှင့်ရေး ရည်မှန်းချက် ပြည့်မီရန်ခက်ခဲမည့် အခြေအနေများအပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းများကို စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

နိုင်ငံလေးခုသုံး စစ်ဝတ်စုံအသစ်များတွင် ‘ကြီးမားသောပြဿနာများ’ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရ

ဖင်လန်၊ နော်ဝေ၊ ဆွီဒင်နှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတို့မှ စစ်တပ်များ ပူးတွဲအသုံးပြုရန် ထုတ်လုပ်ထားသည့် စစ်ဝတ်စုံအသစ် (Nordic Combat Uniform - M23) များတွင် အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးမားသောပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း သတင်းများက ဆိုသည်။

ဖင်လန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် အဆိုပါစစ်ဝတ်စုံသစ်များအတွက် ယူရို ၆၅ သန်းခန့် အသုံးပြုရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသော်လည်း ဝတ်စုံများမှာ အသုံးပြုပြီး သက်တမ်းတိုတိုအတွင်းမှာပင် အပေါက်များဖြစ်ခြင်း၊ ပြဲခြင်းနှင့် အရောင်လွင့်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသည်။ နော်ဝေနိုင်ငံတွင် အဆိုပါဝတ်စုံများကို ဇန်နဝါရီလက စတင်လက်ခံရရှိခဲ့သော်လည်း ချွေးစိုသည့်အခါ အင်္ကျီအပေါ်ပိုင်းအထည်မှာ ပျက်စီးလွယ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လက်ရှိတွင် အသုံးပြုမှုရပ်ဆိုင်းကာ ထပ်မံမှာယူမှုများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင်မူ အဆိုပါဝတ်စုံများကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်အစပိုင်းကတည်းက မြောက်ပိုင်းတပ်စခန်းများတွင် စတင်ဖြန့်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဟယ်လ်စင်ကီရှိ နာမည်ကျော် Allas Sea Pool ကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်းသစ် ဆောက်လုပ်မည်

ဟယ်လ်စင်ကီမြို့လယ် ကမ်းခြေစျေးရင်ပြင်အနီးရှိ လူကြိုက်များသော Allas Sea Pool (ပင်လယ်ကမ်းခြေ ရေကူးကန်၊ ဆောင်းနားနှင့် စားသောက်ဆိုင်တွဲလျက်) အဆောက်အအုံကို ရေဘေးကာကွယ်ရေး မြှင့်တင်ရန်အတွက် ဖျက်သိမ်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း အိမ်ခြံမြေဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သော Nordic Urban က ကြေညာသည်။

ယခုအဆောက်အအုံကို လွန်ခဲ့သော ၁၀ နှစ်ခန့်က ယာယီအဖြစ်သာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိမြေငှားရမ်းခ သက်တမ်းမှာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် ယူရို ၆၅ သန်းခန့် အသုံးပြု၍ ပိုမိုကြီးမားသော ဆောင်းနား၊ ရေကူးကန်၊ မိုးလုံလေလုံစပါး (Spa) နှင့် ဖျော်ဖြေပွဲခန်းမများပါဝင်မည့် ဒုတိယမြောက် Allas Sea Pool အပန်းဖြေစခန်းသစ်တစ်ခုကို အနီးအနားတွင် အဆင့်မြှင့်တင်ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။ လက်ရှိရေကူးကန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် လာရောက်လည်ပတ်သူ ၈၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကြောင်း သိရသည်။

တစ်နေ့လျှင် ခြေလှမ်း ၇,၀၀၀ လမ်းလျှောက်ခြင်းက ကျန်းမာရေးကို များစွာအထောက်အကူပြု

ဖင်လန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသင်း (Duodecim) ၏ လမ်းညွှန်ချက်များအရ တစ်နေ့လျှင် ခြေလှမ်း အနည်းဆုံး ၇,၀၀၀ ခန့် လမ်းလျှောက်ပေးခြင်းဖြင့် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်စေနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ လေ့ကျင့်ခန်း အနည်းငယ်မျှ လုပ်ဆောင်ခြင်းက လုံးဝမလုပ်ခြင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ထောက်ပြသည်။

အဆိုပါအသင်းက တစ်ပတ်လျှင် အလယ်အလတ်ရှိသော လေ့ကျင့်ခန်း (လမ်းလျှောက်ခြင်းကဲ့သို့) မိနစ် ၁၅၀ မှ ၃၀၀ ခန့် (သို့မဟုတ်) ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်း မိနစ် ၇၅ မှ ၁၅၀ ခန့် ပြုလုပ်ရန်နှင့် တစ်ပတ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ထက်မနည်း ကြွက်သားသန်မာရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် အကြံပြုထားသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဆောင်မှု နည်းပါးခြင်းသည် သွေးလွှတ်ကြောဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။

ဖင်လန်တွင် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပိတ်ပင်ပါက အထီးကျန်ဖြစ်မည်ကို ဆယ်ကျော်သက်အများစု စိုးရိမ်နေကြ

ကလေးများနှင့် လူငယ်များကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ၏ ဆိုးကျိုးများမှ ကာကွယ်ရန် ဖင်လန်အစိုးရ၏ လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကလေးနှင့်လူငယ်ပေါင်း ၆၁,၀၀၀ နီးပါးကို စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာ အသက် ၁၁ နှစ်မှ ၁၉ နှစ်ကြား လူငယ်အများစုက ဆိုရှယ်မီဒီယာ အသုံးပြုခွင့်မရပါက ပိုမိုအထီးကျန်လာနိုင်ကြောင်း ဖြေကြားခဲ့ကြသည်။

• အသုံးပြုမှုနှုန်း: အသက် ၁၃-၁၉ နှစ်ကြား လူငယ် ၄၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အသက် ၁၁-၁၃ နှစ်ကြား ကလေး ၂၉ ရာခိုင်နှုန်းတို့သည် ဆိုရှယ်မီဒီယာကို တစ်နေ့လျှင် ၃ နာရီမှ ၅ နာရီအထိ အသုံးပြုနေကြသည်။

• ပိတ်ပင်မှုအပေါ် အမြင်: ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo က အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးများကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ သုံးစွဲခွင့်ပိတ်ပင်ရန် ထောက်ခံထားသော်လည်း၊ စစ်တမ်းအရ အသက်ကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာပါက ကျော်ဖြတ်သုံးစွဲမည့်သူက ထက်ဝက်ကျော်ရှိနေသည်။

• စိုးရိမ်ချက်များ: လူငယ်အများစုက ဆိုရှယ်မီဒီယာမရှိပါက အိပ်ချိန်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ချိန် ပိုရလာနိုင်ကြောင်း လက်ခံသော်လည်း၊ ဆယ်ကျော်သက် ထက်ဝက်ကျော်က အထီးကျန်ခြင်းနှင့် ဆွေးမျိုးများနှင့် အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်ခြင်းတို့ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။

အစိုးရအနေဖြင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ရှိ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ အနိုင်ကျင့်မှုနှင့် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ဖွယ် အကြောင်းအရာများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းနေပြီး ယခုနှစ်ကုန်တွင် မိဘများ၏ သဘောထားများကို ထပ်မံရယူကာ နိုင်ငံတော်အဆင့် ကန့်သတ်ချက်များကို ချမှတ်သွားမည်ဟု ဆိုသည်။

ဖင်လန်စတော်ဘယ်ရီနှင့် အာလူးအသစ်များ Midsummer ပွဲတော်အမီ စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးထားသော အာလူးအသစ်များနှင့် စတော်ဘယ်ရီသီးများသည် လာမည့်အပတ်တွင် ကျရောက်မည့် 'Midsummer' ပွဲတော်အမီ စျေးကွက်အတွင်း အလုံအလောက် ရရှိနိုင်တော့မည်ဖြစ်သည်။

ပူနွေးသော ရာသီဥတုကြောင့် စိုက်ခင်းများမှ သီးနှံများ လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ထွန်းခဲ့ပြီး၊ သခွားသီး၊ ဂေါ်ဖီထုပ်နှင့် ပဲတောင့်များလည်း စျေးကွက်သို့ စတင်ဝင်ရောက်နေပြီဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် လယ်ကွင်းစိုက် စတော်ဘယ်ရီသီးများကို စတင်ရိတ်သိမ်းနေပြီဖြစ်ရာ ပွဲတော်ရက်သတ္တပတ်အတွင်း အများအပြား ထွက်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။

အလုပ်အကိုင် ၁ သိန်း ဖန်တီးပေးမည်ဆိုသော အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်အပေါ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန သံသယရှိ

Petteri Orpo ဦးဆောင်သော ဖင်လန်ညွန့်ပေါင်းအစိုးရက ၎င်းတို့၏ သက်တမ်းအတွင်း အလုပ်အကိုင်သစ် ၁၀၀,၀၀၀ ဖန်တီးပေးမည်ဟု ကတိပြုထားသော်လည်း ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ယင်းပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန် အလှမ်းဝေးနေကြောင်း သိရသည်။

ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သုံးသပ်ချက်အရ လက်ရှိအစိုးရချမှတ်ထားသော မူဝါဒများကြောင့် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် အလုပ်အကိုင်သစ် ၁၈,၀၀၀ ခန့်သာ တိုးတက်လာနိုင်ဖွယ် ရှိသည်။ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှေးကွေးခြင်းနှင့် ဝယ်လိုအားနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် အလုပ်အကိုင်တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၀.၈ မှ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိမည်ဖြစ်သော်လည်း လာမည့်နှစ်တွင် အနည်းငယ် ပြန်လည်ဦးမော့လာနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်အတွက် စာမေးပွဲဖြေဆိုရမည့် ဥပဒေကြမ်းကို လွှတ်တော်အတည်ပြု

ဖင်လန်လွှတ်တော်သည် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် လျှောက်ထားသူများအတွက် 'နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် စာမေးပွဲ' (Citizenship Test) ဖြေဆိုရမည့် ဥပဒေကြမ်းကို ထောက်ခံမဲ ၁၅၃ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၁ မဲဖြင့် အတည်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။

အဆိုပါဥပဒေကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် အစပိုင်းတွင် စတင်သက်ရောက်ရန် စီစဉ်ထားပြီး လျှောက်ထားသူများသည် စာမေးပွဲကို ဖင်လန်ဘာသာစကား (သို့မဟုတ်) ဆွီဒင်ဘာသာစကားဖြင့် ဖြေဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ စာမေးပွဲတွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ပါဝင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ပြင်းထန်ဝေဒနာသည်နှင့် မသန်စွမ်းကလေးငယ်များရှိသည့် မိသားစုများ ဒေသအလိုက် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၌ လူမှုဖူလုံရေးနယ်မြေ (Welfare Areas) အသစ်များ စတင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်ပိုင်း ရှားပါးပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါဝေဒနာခံစားနေရသည့် ကလေးငယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ ရရှိသည့် မသန်စွမ်း ဝန်ဆောင်မှုအကူအညီများမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းကျဆင်းလာကြောင်း မသန်စွမ်းသူများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းက ထောက်ပြသည်။

အထူးသဖြင့် ကူအိုပီယို (Kuopio) မြို့ရှိ မသန်စွမ်းကလေးငယ် 'Max' ၏ မိသားစုသည် ဒေသန္တရလူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့၏ ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဥပဒေအရရရှိရမည့် အိမ်တွင်းစောင့်ရှောက်မှု အကူအညီများကို အလုံအလောက်မရရှိဘဲ ရုန်းကန်နေရသည်။ တရားရုံးက ထိုကန့်သတ်ချက်သည် ဥပဒေနှင့်မညီကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း သက်ဆိုင်ရာဌာနက ပြင်ဆင်ပေးခြင်းမရှိပေ။ ကျွမ်းကျင်သူများကမူ အစိုးရဌာနများသည် ရန်ပုံငွေချွေတာရန်အတွက် မသန်စွမ်းကလေးငယ်များအပေါ် ဝန်ဆောင်မှုများ ဖြတ်တောက်နေခြင်းဖြစ်ပြီး မိသားစုများအနေဖြင့် မိမိတို့ရပိုင်ခွင့်အတွက် ပင်ပန်းခက်ခဲစွာ တရားရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဝေဖန်ထားကြသည်။