**၂၁.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် ကြာသပတေးနေ့ သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဓိကသတင်းများကို မြန်မာ့သတင်းဟန်ဖြင့် စီစဉ်တင်ဆက်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ "၃ လသက်တမ်းဥပဒေ" ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် နိုင်ငံရေးသမားများ စဉ်းစားလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်အကိုင်အခြေပြု နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (Work-based residence permit) ရရှိထားသူများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဥပဒေကို လူထုက ထောက်ခံမှု လျော့နည်းလာကြောင်း နိုင်ငံရေးသမားများ သတိပြုမိလာကြသည်။

လက်ရှိဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားတစ်ဦးသည် အလုပ်ပြုတ်သွားပါက ၃ လအတွင်း အလုပ်အသစ် ရှာရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မရှာနိုင်ပါက ဖင်လန်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရမည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။ သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ်၏ National Coalition Party (NCP) က ယင်းစည်းကမ်းကို ၃ လအစား ၆ လအထိ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ပေးရန် အဆိုပြုလာကြောင်း Iltalehti သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီး Matias Marttinen ကမူ လက်ရှိအစိုးရသက်တမ်းတွင် ယင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်မည်မဟုတ်ဘဲ နောက်တက်မည့် အစိုးရသာ ကိုင်တွယ်ရလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၂။ ဒရုန်းသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်မှုအပေါ် လူထုကို ရှင်းလင်းစွာ အသိပေးရန် တောင်းဆိုမှုများ ရှိနေ

ပြီးခဲ့သည့် သောကြာနေ့က ဖင်လန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း (Uusimaa ဒေသ) တစ်ခွင်တွင် အရေးပေါ် "ဒရုန်းသတိပေးချက်" ထုတ်ပြန်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူလူထုအား ရှင်းလင်းသော အဖြေပေးရန် လိုအပ်နေကြောင်း Helsingin Sanomat သတင်းစာက ရေးသားထားသည်။

အဆိုပါ ဒရုန်းများအား ရေဒါဖြင့် ထောက်လှမ်းမိခြင်း ရှိ၊ မရှိ သို့မဟုတ် ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့်သာ သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်ကို ဖင်လန်စစ်တပ်က တိတိပင်းပင်း ပြောကြားခြင်း မရှိသေးပေ။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာဌာနချုပ်ကမူ ယင်းဒရုန်းများသည် ရုရှားနိုင်ငံဘက်မှ ပျံသန်းလာသည်ဟု ယူဆရကြောင်းသာ အကျဉ်းချုပ် ပြောကြားခဲ့သည်။

3။ ဆောင်းရာသီ ရာသီဥတုပူနွေးလာမှုကြောင့် မွှားကောင် (Ticks) များ ပိုမိုပေါများလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ဆောင်းရာသီ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲကာ ပိုမိုပူနွေးလာခြင်းကြောင့် လက္ခဏာဆိုးကျိုးများလှသည့် မွှားကောင် (Ticks) များ ပိုမိုပေါများလာပြီး မြောက်ပိုင်းဒေသများအထိ ပျံ့နှံ့လာကြောင်း Hufvudstadsbladet သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

အာမခံကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် LähiTapiola ၏ အဆိုအရ ယမန်နှစ်က မွှားကိုက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပွားသော လိုင်းမ်ရောဂါ (Lyme disease) ဆေးကုသစရိတ် တောင်းခံမှု ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယခုနှစ် မတ်လသည် စံချိန်တင် ပူနွေးခဲ့သဖြင့် မွှားရာသီသည် ထူးထူးခြားခြား စောစီးစွာ စတင်ခဲ့သည်။

၄။ ဖင်လန်အလုပ်အကိုင်စျေးကွက် ဆက်လက်အေးခဲနေ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အလုပ်အကိုင် လစ်လပ်မှုနှုန်းသည် ယခုနှစ်အစပိုင်းတွင် ဆက်လက်ကျဆင်းနေကြောင်း Statistics Finland ၏ အချက်အလက်များက ဆိုသည်။

ယခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်တွင် လစ်လပ်အလုပ်အကိုင် ၄၈,၆၀၀ သာရှိပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံ၌ ၂၀၂၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း တိုးတက်လာခြင်း မရှိတော့ဘဲ စီးပွားရေးစျေးကွက် အေးခဲနေမှုကို ပြသနေသည်။

၅။ ဖင်လန်ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍသို့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ စီးဝင်လာ

အတိုင်ပင်ခံလုပ်ငန်း EY (Ernst & Young) ၏ အစီရင်ခံစာအရ ဖင်လန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်လာကြောင်း သိရသည်။

ဥရောပတစ်ခွင်တွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားချိန်၌ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင်မူ ယမန်နှစ်က ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် နည်းပညာ၊ အာကာသ၊ ဆင်ဆာနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် အခြေခံအဆောက်အအုံ စသည့် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍ (Defense Sector) သို့ အမေရိကန်နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့မှ အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

၆။ အိမ်ရာချေးငွေ သက်တမ်းတိုးမြှင့်မှုအပေါ် ဗဟိုဘဏ်က သတိပေး

ဖင်လန်အစိုးရက အိမ်ရာစျေးကွက်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ပထမဆုံးအိမ်ဝယ်သူများကို ကူညီရန်အတွက် အိမ်ရာချေးငွေ (Mortgages) သက်တမ်းကို အနှစ် ၄၀ အထိ တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

သို့သော် ဤပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် ရေရှည်တွင် အိမ်ခြံမြေစျေးနှုန်းများကို ပိုမိုမြင့်တက်စေပြီး ပြည်သူများကို ကြွေးမြီထောင်ချောက်အတွင်း သက်ဆင်းစေနိုင်ကြောင်း ဖင်လန်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Marja Nykänen က ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်များကမူ ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လူထုလက်ထဲ ငွေပိုကျန်ပြီး သုံးစွဲမှုအားကောင်းလာမည်ဟုဆိုကာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။

၇။ HUS ဆေးရုံကြီးတွင် လူနာစောင့်ဆိုင်းရသည့် ကာလ ထက်ဝက်ခန့် လျော့ကျသွား

HUS ဆေးရုံအုပ်စု (The HUS Group) ၏ အစီရင်ခံစာအရ ယခုနှစ် မတ်လကုန်တွင် ၆ လထက်ကျော်လွန်၍ ဆေးကုသရန် စောင့်ဆိုင်းနေရသည့် လူနာဦးရေသည် ယခင် ၅,၂၆၅ ဦးမှ ၂,၅၀ အရေအတွက်အထိ ထက်ဝက်ခန့် လျော့ကျသွားကြောင်း သိရသည်။ အထူးသဖြင့် အရိုးအကြောခွဲစိတ်မှုနှင့် မျက်စိရောဂါကုသမှု ကဏ္ဍများတွင် စောင့်ဆိုင်းရချိန် သိသိသာသာ တိုတောင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

၈။ ယူဆီးမား (Uusimaa) ဒေသတွင် မိဘမဲ့နှင့် လေလွင့်ကလေးငယ်များကို ဂေဟာများထက် မွေးစားမိသားစုများနှင့် ပိုမိုနေရာချထားပေးလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံ ယူဆီးမားဒေသရှိ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးတွင် ကလေးဂေဟာ (Institutions) များ၌ ထားရှိခြင်းထက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မည့် မွေးစားမိသားစုများ (Foster Families) ထံ အပ်နှံခြင်းကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာကြသည်။

မိသားစုနှင့် ထားရှိခြင်းက ကလေးများအတွက် ပိုမိုနွေးထွေးပြီး ရင်ခွင်ရစေရုံသာမက ဂေဟာတွင် ထားရှိခြင်းထက် ကုန်ကျစရိတ် ထက်ဝက်ခန့် သက်သာစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ကျောင်းနေအရွယ်နှင့် ဆယ်ကျော်သက် ကလေးငယ်များကို လက်ခံမွေးစားမည့် မိသားစု လိုအပ်ချက် အလွန်မြင့်မားနေဆဲ ဖြစ်သည်။

၉။ ဖင်လန်တောင်ပိုင်းတွင် လျှပ်လက်တောက်ပပ သစ်ရွက်စား ပိုးကောင်ငယ်များ အုပ်စုလိုက် ကျရောက်နေ

ဖင်လန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ Lahti, Kouvola နှင့် Helsinki စသည့် မြို့များတွင် သတ္တုရောင်အဆင်းရှိသော "အရှေ့တိုင်း သစ်ရွက်စားပိုးကောင်များ" (Eastern leaf beetles) သန်းနှင့်ချီ၍ အုပ်စုလိုက် ပျံသန်းကျရောက်နေသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ ပြီးခဲ့သည့် ဆောင်းရာသီက အပူချိန်အတက်အကျ သိပ်မရှိဘဲ ပုံမှန်အတိုင်း ကုန်ဆုံးခဲ့သဖြင့် ၎င်းပိုးကောင်များ ပေါက်ပွားရန် ရာသီဥတု ပံ့ပိုးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သစ်ရွက်များကို ကိုက်ဖြတ်စားသောက်သော်လည်း သစ်ပင်များကို သေကျေပျက်စီးစေလောက်သည့် အန္တရာယ်မျိုး မရှိကြောင်း သိရသည်။