**၀၃.၀၆.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများနှင့် မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် ယနေ့ (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) ၏ ထူးခြားထူးခြားသော ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပသတင်းများကို စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

၁။ အိမ်တွင်းကလေးပြုစုစရိတ် အထောက်အပံ့ ရပ်စဲရေးကို ပါတီကြီးနှစ်ခု ထောက်ခံ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနိုင်ငံရေးပါတီကြီးနှစ်ခုဖြစ်သော ဝန်ကြီးချုပ်၏ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ (NCP) နှင့် အတိုက်အခံ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ပါတီ (SDP) တို့သည် ကလေးငယ်များကို အိမ်တွင်ပဲထားပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်သည့် မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည့် အိမ်တွင်းကလေးပြုစုစရိတ် (Homecare Allowance) ကို ဖျက်သိမ်းရန် တင်ပြချက်အပေါ် ထောက်ခံကြကြောင်း Helsingin Sanomat သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့က အဆိုပါစရိတ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး မိဘခွင့်ရက် (Parental Leave) ကို တိုးမြှင့်ပေးရန် အကြံပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ လတ်တလောတွင် အသက် ၃ နှစ်အောက် ကလေးရှိသည့် မိသားစုများကို Kela က ဤစရိတ်ကို ထောက်ပံ့ပေးနေခြင်းဖြစ်ပြီး မိခင်အများစုမှာ ကလေးထိန်းရန် အလုပ်မှ နားနေကြဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ခရစ်ယာန်ဒီမိုကရက်ပါတီ၊ ဗဟိုပါတီ (Centre Party) နှင့် လက်ဝဲမဟာမိတ်ပါတီ (Left Alliance) အပါအဝင် အခြားသောလွှတ်တော်ပါတီများက ဤအစီအစဉ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေကြသည်။

၂။ လမ်းပေါ်တွင် ဖျန်းသည့် ဓာတုဆေးကြောင့် စက်ဘီးသမားများ ချော်လဲမှုဖြစ်ပွား

ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့တော်၏ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးကုမ္ပဏီဖြစ်သော Stara က လမ်းမများပေါ်တွင် ဖုန်မှုန့်များလျော့ပါးစေရန် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆေးဖျန်းခဲ့ရာမှ လမ်းများအလွန်အမင်း ချောသွားသဖြင့် စက်ဘီးသမားအချို့ လဲကျထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။

ယခင်က မြေအောက်ရေကို ထိခိုက်စေသည့် ကယ်လ်ဆီယမ်ကလိုရိုက် (Calcium Chloride) အစား ယခုတစ်ကြိမ်တွင် ဇီဝပျော်ဝင်လွယ်ပြီး ဆီးနှင်းအရည်ပျော်ရာတွင်သုံးသည့် Eco-Melter ဆေးရည်ကို စမ်းသပ်သုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Stara ၏ စီအီးအို Karoliina Rajakallio က ယခုအမှားအတွက် အလေးအနက် တောင်းပန်လိုက်ပြီး ဆေးရည်များကို လမ်းပေါ်မှ ပြန်လည်ဆေးကြောပေးခဲ့ကြောင်းနှင့် လဲကျမှုကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့် စက်ဘီးသမားများအနေဖြင့် ကုမ္ပဏီထံ နစ်နာကြေးတောင်းခံနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

၃။ ရေကျောက်နှင့် ရေယုန် ကာကွယ်ဆေး တိုးမြှင့်ထိုးနှံပေးမည့် အစီအစဉ်

လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံသားများအတွက် ရေကျောက် (Chickenpox) နှင့် ရေယုန် (Shingles) ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပေးမည့် အစီအစဉ်ကို တိုးမြှင့်ရန် အဆိုပြုလိုက်သည်။

ကလေးဘဝတွင် မဖြစ်ဖူးသေးသည့် လူကြီးများအားလုံးကို ရေကျောက်ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပေးရန် ရည်ရွယ်ထားပြီး၊ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း သို့မဟုတ် စတမ်ဆဲလ် (Stem Cell) အစားထိုးကုသမှု ခံယူထားသူများနှင့် သွေးကင်ဆာဝေဒနာရှင်များကဲ့သို့ ရောဂါအခံရှိသူများကို ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး အခမဲ့ထိုးနှံပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး အစီအစဉ်ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ရန် လျာထားပြီး ရေကျောက်ဆေးကိုမူ အမြန်ဆုံး စတင်ထိုးနှံပေးမည် ဖြစ်သည်။

၄။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု စောင့်ဆိုင်းချိန် ပိုမိုကြာမြင့်လာ

ဖင်လန်ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဌာန (THL) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အရေးပေါ်မဟုတ်သော အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Primary Healthcare) ရယူရန် လူနာများ စောင့်ဆိုင်းရသည့် အချိန်မှာ ပိုမိုကြာမြင့်လာကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိအစိုးရက ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော အရေးပေါ်မဟုတ်သည့် လူနာများ စောင့်ဆိုင်းရမည့် အမြင့်ဆုံးကာလကို ၁၄ ရက်မှ ၃ လအထိ ပြန်လည်တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် လူကြီးများ၏ ၅၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ၁၄ ရက်အတွင်း ဆရာဝန်နှင့် ပြသခွင့်ရခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အထူးကုကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Specialised Care) တွင်မူ ရက်ပေါင်း ၁၈၀ ကျော် စောင့်ဆိုင်းရသည့် လူနာအရေအတွက် သိသိသာသာ လျော့ကျသွားသဖြင့် ကောင်းမွန်သော တိုးတက်မှုဖြစ်သည်ဟု THL က ဆိုသည်။

၅။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအတွင်း ဝန်ထမ်းများအကြား "ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်စရာ အခြေအနေ" ရှိနေသဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်

ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာနခွဲငယ်တစ်ခုတွင် ဝန်ထမ်းအချင်းချင်း အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အလုပ်ခွင်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီက မေလ ၂၂ ရက်တွင် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခဲ့သည်။

ဝန်ထမ်းများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဝန်ကြီး Mari Rantanen (Finns Party) ရာထူးရယူပြီးနောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးဌာနအတွင်း ဝန်ထမ်းများအပေါ် ဖိနှိပ်မှု၊ အနိုင်ကျင့်မှုနှင့် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်စရာ အငွေ့အသက်များ လွှမ်းမိုးနေကြောင်း သိရသည်။ ဝန်ကြီးသည် ၎င်း၏မူဝါဒနှင့် သဘောထားကွဲလွဲသည့် အရာရှိများကို ပြစ်တင်ဝေဖန်လေ့ရှိပြီး ဝန်ထမ်းများအပေါ် ယုံကြည်မှုမရှိဟု အမည်မဖော်လိုသူ အရာရှိများက စွပ်စွဲထားသည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအစီရင်ခံစာသည် ဇွန်လကုန်တွင် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။

၆။ ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသည့် OECD အစည်းအဝေးကို ဖင်လန်နိုင်ငံက သဘာပတိအဖြစ် ဦးဆောင်

ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရီမြို့တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က စတင်ကျင်းပသည့် OECD (စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့) ဝန်ကြီးများအဆင့် အစည်းအဝေးတွင် ဖင်လန်နိုင်ငံက ၁၉၈၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် သဘာပတိအဖြစ် ဦးဆောင်ကျင်းပခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo က အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားခဲ့ပြီး စက်မှုကဏ္ဍအသွင်ကူးပြောင်းမှု၊ လွတ်လပ်သောစျေးကွက် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို ဆွေးနွေးကြမည် ဖြစ်သည်။ ဤခရီးစဉ်အတွင်း ဝန်ကြီးချုပ် Orpo သည် ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်နှင့်လည်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။

၇။ နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွက် စပိုင်လုပ်မှု (သူလျှိုမှု) ကို အမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဗျူရို (NBI) စုံစမ်းနေ

ဖင်လန်နိုင်ငံအတွင်း၌ အခြားနိုင်ငံတစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထား၍ တရားမဝင် ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ထူးခြားသော သူလျှိုမှုတစ်ခုကို ရဲတပ်ဖွဲ့ (NBI) က ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလကတည်းက စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဆက်ဆံရေးကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည့် နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားပါက ထောင်ဒဏ် ၆ နှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ သတင်းအချက်အလက် အသေးစိတ်ကိုမူ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် လုံခြုံရေးထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (Supo) တို့က ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိသေးပေ။

၈။ ကျောင်းသားချေးငွေ မဆပ်နိုင်သဖြင့် တရားရုံးမှတစ်ဆင့် ကြွေးတောင်းခံရသည့် လူငယ် အရေအတွက် တိုးလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်အများစုမှာ ပညာသင်ဆု အခမဲ့ဖြစ်သော်လည်း လူငယ်များအကြား ကျောင်းသားချေးငွေ (Student Loan) ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန် ရုန်းကန်နေရပြီး တရားရှုံးကြွေးမြီ အဓမ္မတောင်းခံခြင်း (Enforcement Proceedings) ခံရသည့် လူငယ်အရေအတွက် တိုးလာနေသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကုန်ပိုင်းစာရင်းအရ ကြွေးမြီတောင်းခံခြင်းခံရသူ ၈ ဦးတွင် ၁ ဦးမှာ အသက် ၂၉ နှစ်အောက် လူငယ်များဖြစ်ပြီး၊ ပျမ်းမျှကြွေးမြီ ယူရို ၆,၉၀၀ ခန့် ရှိနေသည်။ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးခြင်း၊ အချိန်ပိုင်းအလုပ်များသာ ရရှိခြင်းတို့ကြောင့် လူငယ်များ၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေ ကျပ်တည်းနေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

၉။ ဘဏ်များတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပြတ်တောက်မှုများ ဆက်ရှိနေဦးမည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ သတိပေး

မကြာသေးမီက Pop Bank နှင့် Nordea ဘဏ်တို့တွင် ရက်အတော်ကြာ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများဖြစ်ပွားကာ သုံးစွဲသူများ ငွေလွှဲခြင်း၊ ကတ်စနစ်သုံးခြင်းနှင့် ATM စက်သုံးခြင်းများတွင် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ Petteri Järvinen ၏ ပြောကြားချက်အရ ဘဏ်များ၏ စနစ်ဟောင်းများသည် အဆင့်မြှင့်တင်ရန် ခက်ခဲရှုပ်ထွေးခြင်း၊ E-invoice၊ Mobilepay ကဲ့သို့သော ငွေပေးချေမှုစနစ်သစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ရခြင်းတို့ကြောင့် နည်းပညာပြတ်တောက်မှုများ ရှေ့ဆက် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိနေသေးသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အကြံပြုချက်-

• ကတ်များ အလုပ်မလုပ်ပါက သုံးနိုင်ရန် လက်ဝယ်တွင် အမြဲတမ်း ငွေသားအချို့ ဆောင်ထားပါ။

• ဘဏ်စနစ် မပြတ်တောက်မီ သတ်မှတ်ရက်ထက် ကြိုတင်၍ ဘေလ်များ ပေးဆောင်ပါ။

• မတူညီသော ဘဏ်နှစ်ခုတွင် အကောင့်ခွဲဖွင့်ထားပါ။