**၂၈.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် ကြာသပတေးနေ့ သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဓိကသတင်းများကို စုစည်းတင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

လူမှုဖူလုံရေး ထောက်ပံ့ကြေး ဖြတ်တောက်မှုကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ ထောင်ပေါင်းများစွာ ထိခိုက်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Helsingin Sanomat) ဖင်လန်အစိုးရ၏ လူမှုဖူလုံရေး အသုံးစရိတ် ဖြတ်တောက်မှုများကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ ပြည်သူ ထောင်ပေါင်းများစွာ ထိခိုက်နစ်နာလျက်ရှိကြောင်း ဟယ်လ်ဆင်ကီဆာနိုမတ် သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလအတွင်းက ဖင်လန်လူမှုဖူလုံရေးအေဂျင်စီ (Kela) သည် အလုပ်အကိုင် ရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည့် အလုပ်လက်မဲ့ ပြည်သူ ၅,၅၀၀ ဝန်းကျင်၏ အခြေခံ လူမှုကူညီပံ့ပိုးကြေးကို ထဝက်တိတိ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖြတ်တောက်ခံရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အလုပ်လက်မဲ့ အလုပ်ရှာဖွေသူအဖြစ် တရားဝင် စာရင်းသွင်းရန် ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် လူပျို/အပျို လူကြီးတစ်ဦးအတွက် အခြေခံ ထောက်ပံ့ကြေးမှာ တစ်လလျှင် ၅၇၈ ယူရို (မြန်မာငွေ သိန်း ၄၀ ကျော်) ခန့် ဖြစ်ပြီး ယင်းပမာဏမှာ အစားအသောက်၊ အိမ်သုံးပစ္စည်း၊ အဝတ်အထည်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဖုန်း၊ အင်တာနက် ဘေလ်များအတွက် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြို့တော် ဟယ်လ်ဆင်ကီကဲ့သို့ နေရာမျိုးတွင် တစ်ကိုယ်ရေ အိမ်ငှားခအတွက် တစ်လလျှင် ၇၁၅ ယူရိုအထိ Kela က ထပ်ဆောင်း ကူညီပံ့ပိုးပေးလေ့ ရှိသည်။

စာရွက်စာတမ်း အလုပ်များပြားလွန်းသဖြင့် ဆရာ၊ ဆရာမများ အခက်တွေ့

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Hufvudstadsbladet) ယခုနှစ်မှ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် လုပ်သက်တစ်နှစ်ရုံမျှသာ ရှိသေးသော ဆရာမ အန်နီ အလန်ကို (Anni Alanko) က လက်ရှိဆရာ၊ ဆရာမများ ကြုံတွေ့နေရသည့် ရုံးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း အလုပ်များသည် ထင်ထားသည်ထက် များပြားလွန်းသဖြင့် အံ့အားသင့်မိကြောင်း ဖွင့်ဟခဲ့သည်။

ဆရာအတတ်သင် တက္ကသိုလ်များတွင် စာသင်ကြားမှုအပိုင်းကို အဓိက လေ့ကျင့်ပေးသော်လည်း ခေတ်သစ် ဆရာ၊ ဆရာမများ ကိုင်တွယ်ရသည့် ရုံးလုပ်ငန်း ဌာနဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက်မူ လုံလောက်သော ပြင်ဆင်မှု မရှိခဲ့ကြောင်း၊ တက္ကသိုလ်တွင် ရုံးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုသာ သင်ကြားခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။ ဆရာမ အလန်ကိုက မိဘများနှင့် ကျောင်းသုံး အွန်လိုင်းစနစ် (Wilma) မှတစ်ဆင့် စာရေးသား ဆက်သွယ်ရသည့် အချိန်ကို လျှော့ချရန်အတွက် ဖုန်းတိုက်ရိုက်ခေါ်ဆိုသည့် ရှေးရိုးနည်းလမ်းကို ပိုမိုအသုံးပြုနေရသည်ဟု ဆိုသည်။

ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ ကြန့်ကြာမှုကြောင့် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဘယ်ရီသီး ဆွတ်ခူးမှု ရာသီ ထိခိုက်နိုင်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Taloussanomat) ဖင်လန်နိုင်ငံ ဘယ်ရီသီးလုပ်ငန်းကဏ္ဍတွင် ဈေးကစားသည့် မတရားအသင်းအဖွဲ့ (Cartel) တစ်ခုကို ကုန်သွယ်ရေး အာဏာပိုင်များက ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုနွေရာသီ ဘယ်ရီသီးဆွတ်ခူးမှုအတွက် အကြီးမားဆုံး ခြိမ်းခြောက်မှုမှာ ထိုင်းနိုင်ငံမှ အလုပ်သမားများ၏ ဗီဇာကြန့်ကြာမှု ဖြစ်နေကြောင်း တာလောက်ဆာနိုမတ် သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

ယခုရာသီတွင် ထိုင်းရာသီပေါ်အလုပ်သမား ၃,၂၀၀ ဝန်းကျင် ဖင်လန်သို့ လာရောက်ရန် မျှော်မှန်းထားသော်လည်း Pohjola Foods သစ်သီးကုမ္ပဏီနှင့် စာချုပ်ချုပ်ထားသည့် အလုပ်သမား ထဝက်ခန့်သာ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဖင်လန်သံရုံးတွင် ဗီဇာရက်ချိန်း ရရှိထားသေးသည်။ အကယ်၍ အလုပ်သမားများ အချိန်မီ ရောက်မလာပါက တောရိုင်းဘယ်ရီသီးများ ဆွတ်ခူးမည့်သူမရှိဘဲ ပုပ်သိုးကုန်ဆုံးနိုင်ပြီး စျေးကွက်အတွင်း ဘယ်ရီသီးစျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များအဖွဲ့ (Arktiset Aromit) က သတိပေးထားသည်။

အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် ယာဉ်မောင်းများအတွက် ကားနောက်ဘက်တွင် စတစ်ကာကပ်ရန် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Yle News) ယခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီမှစတင်၍ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် ယာဉ်မောင်းများသည် မိမိတို့ မောင်းနှင်သည့် မော်တော်ယာဉ်၏ နောက်ဘက်တွင် အသက်အရွယ်ပြ အမှတ်အသား စတစ်ကာကို မဖြစ်မနေ ကပ်ရတော့မည် ဖြစ်သည်။ ထိုစတစ်ကာမှာ အဝါရောင်နှင့် အစိမ်းရောင် ရောစပ်ထားသည့် ဆဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပြီး အနားသတ်ကို အဖြူရောင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

ဤဥပဒေသစ်သည် လူငယ်ယာဉ်မောင်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ယာဉ်တိုက်မှုကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မေလ ၂၉ ရက် သောကြာနေ့ ညသန်းခေါင်မှ စတင်ကာ အသက်မပြည့်သေးသည့် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် ယာဉ်မောင်းများကို ညသန်းခေါင် ၁၂ နာရီမှ နံနက် ၅ နာရီအတွင်း ညတာမောင်းနှင်ခွင့် ပိတ်ပင်သည့်ဥပဒေ အသက်ဝင်မည် ဖြစ်သည်။

"အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွေကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ ယာဉ်တိုက်မှုတွေရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ညဘက်မှာ ဖြစ်ပွားတာဖြစ်ပြီး အဲဒီအထဲက ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ သေဆုံးမှုအထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်" ဟု Traficom ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး အေဂျင်စီမှ ကျွမ်းကျင်သူ မာဂျို အင်မိုနင် (Marjo Immonen) က ပြောကြားသည်။

အဆိုပါ စတစ်ကာကို သံလိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားမည်ဖြစ်ရာ မိသားစုဝင်အချင်းချင်း လဲလှယ်မောင်းနှင်ရာတွင် အလွယ်တကူ ဖြုတ်၊ ကပ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ စတစ်ကာမကပ်ဘဲ မောင်းနှင်ပါက ဒဏ်ရိုက်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ်အတွင်း ဖင်လန်တွင် ယာဉ်တိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ၁၅ ဦးမှာ လူငယ်များ ဖြစ်ကြသည်။

မြို့ကြီးများရှိ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု လွတ်မြောက်သူများ ခိုလှုံရာစခန်းများ ပြည့်လျှံနေ

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Yle News) ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ တမ်ပီယေ (Tampere) နှင့် တူရကူ (Turku) စသည့် ဖင်လန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း မြို့ကြီးများရှိ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု ခိုလှုံရာစခန်း (Shelters) များသည် လူပြည့်လျှံနေသဖြင့် လာရောက်အကူအညီတောင်းခံသူများကို အခြားဝေးလံသော စခန်းများသို့ လွှဲပြောင်းပေးနေရကြောင်း ဖင်လန်ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးသိပ္ပံ (THL) က ထုတ်ပြန်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ကို မိမိတို့နှင့် နီးစပ်ရာစခန်းတွင် နေရာမရှိသဖြင့် အခြားစခန်းများသို့ လွှဲပြောင်းခဲ့ရပြီး ယင်းပမာဏမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ထက် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ခိုလှုံသူအများစုမှာ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များ ဖြစ်ကြသည်။

အထူးသဖြင့် အက်စပို (Espoo) မြို့ရှိ တစ်ခုတည်းသော ခိုလှုံရာစခန်းသည် တစ်နှစ်တာ၏ ဥပုသ်ရက်ပေါင်း ၂၄၉ ရက် (နှစ်ပုံသုံးပုံခန့်) တိုင်တိုင် လူပြည့်နေခဲ့သည်။ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုကြောင့် အကူအညီတောင်းခံသူ ဦးရေသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ စတင်ကတည်းက နှစ်စဉ် မြင့်တက်လာရာ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ခိုလှုံသူပေါင်း ၆,၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အမျိုးသမီးများနှင့် ၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အမျိုးသားများ ဖြစ်ကြသည်။

မြို့အလိုက် အီး-စကူတာ (E-Scooter) စည်းမျဉ်းများ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိနေ

ဟယ်လ်ဆင်ကီ (Yle News) ဖင်လန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြို့နယ်အသီးသီးတွင် အငှား အီး-စကူတာ (Electric Scooter) များနှင့် ပတ်သက်သည့် စည်းမျဉ်းများ၊ အမြန်နှုန်း ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ပါကင်စည်းကမ်းများ အလွန် ကွဲပြားခြားနားနေကြောင်း Traficom ၏ စစ်တမ်းအရ သိရသည်။

စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့သည့် မြို့နယ် ၅၈ ခုအနက် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်တွင် အမြန်နှုန်း ကန့်သတ်ထားသော်လည်း အချို့မြို့များတွင် တစ်နာရီ ၈ ကီလိုမီတာသာ ခွင့်ပြုပြီး အချို့မြို့များတွင် ၂၅ ကီလိုမီတာအထိ မောင်းနှင်ခွင့်ပြုထားသည်။ မြို့ကြီး ၇ မြို့အနက် ၅ မြို့တွင် ဝင်ကန်းဒ် (စနေ၊ တနင်္ဂနွေ) ညဘက်များ၌ အီး-စကူတာ မောင်းနှင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း တမ်ပီယေနှင့် ဂျူးဗက်စကူလာ (Jyväskylä) မြို့တို့တွင်မူ ပိတ်ပင်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။ သို့သော် တမ်ပီယေမြို့သည် မူးယစ်မောင်းနှင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ယာဉ်တိုက်မှုများပြားလာသဖြင့် ညဘက်ပိတ်ပင်ရန် စဉ်းစားနေပြီဖြစ်သည်။

အီး-စကူတာ မောင်းနှင်သူများ သိထားရမည့် အခြေခံစည်းကမ်းချက်များ–

• မောင်းနှင်သူသည် အနည်းဆုံး အသက် ၁၅ နှစ် ပြည့်ရမည်။

• စကူတာတစ်စီးတွင် လူတစ်ဦးတည်းသာ စီးနင်းရမည် (နှစ်ယောက်တွဲမစီးရ)။

• စက်ဘီးလမ်းညွှန် စည်းကမ်းအတိုင်း မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ပြီး လူသွားစင်္ကြံ (Sidewalk) ပေါ်တွင် မောင်းနှင်ခွင့်မရှိပါ။

• သွေးတွင်း အယ်လ်ကိုဟော ပမာဏ ၀.၅ ပါမီလ် (0.5 per mille) ထက်မပိုရပါ။

• လမ်းပိတ်ဆို့မှု မရှိစေရန် စနစ်တကျ ရပ်နားရမည်။ ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ဦးထုပ် (Helmet) ဆောင်းရန် တိုက်တွန်းထားသည်။