**၂၇.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့သတင်းစာများမှ ကောက်နုတ်ချက်များကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြန်ဆိုဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

၁။ အိမ်ရာချေးငွေ (Mortgage) ကြောင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသားများ စိုးရိမ်ပူပန်နေကြရ

ဖင်လန်နိုင်ငံသားအများအပြားသည် အိမ်ရာချေးငွေကြွေးမြီများနှင့် မြင့်တက်လာသော အိမ်ခြံမြေစရိတ်များကြောင့် ပိုမိုစိုးရိမ်ပူပန်လာကြသည်။ S-Bank ၏ လေ့လာမှုတစ်ရပ်ကို ကိုးကား၍ Helsingin Sanomat သတင်းစာက ဖော်ပြရာတွင် လူဦးရေ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အိမ်ရာစရိတ်ကို ၎င်းတို့၏ အကြီးမားဆုံးသော သောကအဖြစ် ရှုမြင်နေကြကြောင်း သိရသည်။ ယမန်နှစ်ကထက် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ဖြေဆိုသူ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းက အိမ်ရာချေးငွေကို ငွေကြေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်စရာအန္တရာယ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ အဆိုပါဘဏ်မှ စီးပွားရေးပညာရှင် Janne Ronkanen က ယခုလို စိတ်ပျက်အားလျော့မှုများကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်မည့် တစ်ခုတည်းသောအချက်မှာ "ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ပြီးဆုံးသွားခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

၂။ ကျောင်းများတွင် ဘာသာရေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကြောင့် အက်စ်ပိုမြို့ (Espoo) ဒဏ်ရိုက်ခံရ

ဖင်လန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်မတိုင်မီ အခမ်းအနားများ ကျင်းပနေစဉ်အတွင်း ရိုးရာလူသာရမ် (Lutheran) ဓမ္မသီချင်း သီဆိုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားမှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်။

ကျောင်းအခမ်းအနားများတွင် ကြိုတင်အကြောင်းကြားခြင်းမရှိဘဲ ရိုးရာနွေရာသီဓမ္မသီချင်း 'Suvivirsi' နှင့် ခရစ္စမတ်သီချင်းဖြစ်သော 'Varpunen jouluaamuna' တို့ကို သီဆိုစေခဲ့ခြင်းမှာ ကျောင်းသားများနှင့် မိဘများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံရာရောက်ပြီး တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ ခုံရုံးက အက်စ်ပိုမြို့ကို ယူရို ၁၀,၀၀၀ ဒဏ်ရိုက်ခဲ့ကြောင်း Ilta-Sanomat က ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းသားဖြစ်သူအား ယူရို ၂,၅၀၀ နှင့် ၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူအား ယူရို ၇၅၀ နစ်နာကြေးပေးရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။

၃။ အိမ်နောက်ဖေး၌ တဲထိုးအိပ်စက်ကြသူများ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အပြင်ထွက်အိပ်စက်ခြင်းမှာ ကလေးငယ်များအတွက်သာ မဟုတ်ပါ။ အသက် ၅၃ နှစ်အရွယ် Elina Mäntylä သည် ၎င်း၏အိပ်မပျော်သည့်ရောဂါကို ကုသရန် လွန်ခဲ့သော ၈ နှစ်ကတည်းက တဲဖြင့် စတင်အိပ်စက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သူမသည် တစ်နှစ်လျှင် ရက်ပေါင်း ၁၇၀ ခန့်ကို ဧပြီလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ အပြင်ထွက်အိပ်စက်လေ့ရှိပြီး ပန်းသီးပင်အောက်ရှိ တဲငယ်လေးမှာ သူမအတွက် သီးသန့်ဆန်ပြီး လန်းဆန်းစေသောနေရာ ဖြစ်သည်။ အပြင်ထွက်အိပ်ရန်အတွက် ယူရိုအမြောက်အမြား အကုန်အကျခံစရာမလိုဘဲ တစ်ပတ်ရစ်တဲများကို အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ကြောင်း သူမက ဆိုသည်။

၄။ လူကြီးပိုင်းစောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများတွင် ဘာသာစကားအခက်အခဲကြောင့် လူနာများ ဘေးအန္တရာယ်ရှိနိုင်ဟု သတိပေး

အသက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများသို့ ရှောင်တခင်ဝင်ရောက်စစ်ဆေးရာတွင် စောင့်ရှောက်သူများနှင့် အဘိုးအဘွားများအကြား ဆက်သွယ်ပြောဆိုရေး အခက်အခဲများအပါအဝင် အားနည်းချက်များစွာကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ယခုနှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရေးအေဂျင်စီအသစ် (Supervisory Agency) က စောင့်ရှောက်သူအချို့၏ ဖင်လန်ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှုအားနည်းခြင်းကြောင့် အသက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဘေးအန္တရာယ်များ ရှိလာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။ အချို့သော နိုင်ငံခြားသားနာပြုများသည် လမ်းညွှန်ချက်များကို နားမလည်သဖြင့် ဘာသာပြန်အက်ပလီကေးရှင်း (Translator apps) များကို သုံးစွဲနေရပြီး၊ ၎င်းသည် အထူးသဖြင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းနေသော လူနာများ၏ လုံခြုံဘေးကင်းရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း အေဂျင်စီက ထောက်ပြထားသည်။

၅။ ဒရုန်း (Drone) ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် အလုပ်မတက်နိုင်ပါက မည်သူက လစာပေးရမည်နည်း

လွန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်က Uusimaa ဒေသတွင် ဒရုန်းရန်ကြောင့် ပြည်သူများ အိမ်တွင်း၌သာနေရန် သတိပေးချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက်၊ အလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများအကြား လစာပေးချေမှုစည်းမျဉ်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားနေကြသည်။

ဖင်လန်အလုပ်အကိုင်ဝန်ကြီး Matias Marttinen က အလုပ်သမားစျေးကွက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အာဏာပိုင်များ ပူးပေါင်းကာ လာမည့်ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ဘုံလုပ်ငန်းခွင်လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo ကမူ လုံခြုံရေးအရ အိမ်တွင်သာ နေထိုင်ခဲ့ရသည့် အလုပ်သမားများအနေဖြင့် လစာငွေ ဆုံးရှုံးမှုမရှိစေသင့်ကြောင်းနှင့် အလုပ်ရှင်၊ အလုပ်သမား နှစ်ဖက်အမြန်ဆုံး သဘောတူညီမှုရယူရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

၆။ ဖင်လန်တွင် အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်လာ

ဥရောပသမဂ္ဂစာရင်းအင်းအဖွဲ့ (Eurostat) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ ဖင်လန်နိုင်ငံသည် အမျိုးသမီးများအတွက် အီးယူတွင် ဒုတိယမြောက် အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း ဖင်လန်နိုင်ငံ၌ အမျိုးသမီးများအပေါ် ရိုက်နှက်စော်ကားမှု တိုင်ကြားချက်များသည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၁၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာကာ အမျိုးသမီးသားကောင်ပေါင်း ၁၉,၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့ကြောင်း ဖင်လန်စာရင်းအင်းဌာနက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သားကောင်များအနက် ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း (၂၀,၀၀၀ ခန့်) မှာ အရွယ်မရောက်သေးသူများ ဖြစ်ကြသည်။

၇။ စားသုံးသူယုံကြည်မှု ကျဆင်းနေပြီး အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း မြင့်တက်လာ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ပြီးခဲ့သည့် နွေဦးရာသီထက် အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေ ၆ ရာခိုင်နှုန်း (၂၀,၀၀၀ ဦးခန့်) မြင့်တက်လာပြီး ဧပြီလကုန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ရှာဖွေသူ ၃၃၃,၂၀၀ ဦးအထိ ရှိလာကြောင်း KEHA Centre က ဖော်ပြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အလုပ်အကိုင်သစ် ခေါ်ယူမှုများမှာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ခန့် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေသူ (Long-term unemployment) ဦးရေမှာလည်း ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး တိုးတက်လာပြီး ၁၃၉,၂၀၀ ဦး ရှိလာသည်။ စားသုံးသူများ၏ အိမ်ရာဝယ်ယူရန် အစီအစဉ်များသည်လည်း ၁၉၉၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း သမိုင်းတလျှောက် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

၈။ ဖင်လန်-ဆွီဒင် ရထားလမ်းပိုင်းကို ဩဂုတ်လတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်မည်

ဖင်လန်နိုင်ငံ Tornio နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ Haparanda မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရထားလမ်းပိုင်းကို လာမည့် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြေးဆွဲနိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး Lulu Ranne က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံပိုင် ရထားလုပ်ငန်း (VR) သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကတည်းက ရပ်ဆိုင်းခဲ့သော အဆိုပါ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင်း ပြေးဆွဲမှုကို ပြန်လည်စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့၏ ရထားလမ်းအကျယ် (Gauge) မတူညီသောကြောင့် ခရီးသည်များသည် Haparanda မြို့တွင် ရထားပြောင်းစီးရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယခုလမ်းပိုင်းကြောင့် စတော့ဟုမ်းမှ ဟယ်လ်ဆင်ကီသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို မထိခိုက်စေဘဲ ခရီးသွားလာနိုင်တော့မည်ဖြစ်သည်။

၉။ ဖင်လန်၏ တတိယအရှည်ဆုံး လမ်းအောက်ဥမင်လှိုင်ခေါင်း ပြုပြင်မွမ်းမံမှု သတ်မှတ်ရက်အတိုင်း တိုးတက်လျက်ရှိ

၁.၆ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားပြီး ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ တတိယအရှည်ဆုံးဖြစ်သော Vuosaari ဥမင်လှိုင်ခေါင်း ပြုပြင်မွမ်းမံမှုလုပ်ငန်းများသည် စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း တိုးတက်လျက်ရှိပြီး ယခုနှစ်ကုန်တွင် ပြီးစီးမည်ဖြစ်သည်။ ဥမင်လှိုင်ခေါင်းကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလဆန်းတွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆိုပါဥမင်လှိုင်ခေါင်းအတွင်းရှိ သက်တမ်းကုန်ဆုံးတော့မည့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းကိရိယာများနှင့် ကေဘယ်ကြိုးလိုင်း ကီလိုမီတာ ၁၀၀ ကျော်ကို အသစ်လဲလှယ်ခြင်း၊ အရန်မီးစက်များပါဝင်မည့် စက်ခန်းအသစ်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဆိပ်ကမ်းသွား ကုန်တင်ယာဉ်ကြီးများအပါအဝင် ယာဉ်အသွားအလာအားလုံးကို ပတ်လမ်းများမှ လွှဲပြောင်းမောင်းနှင်စေလျက်ရှိသည်။