**၂၅.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ယနေ့ထုတ် ဖင်လန်သတင်းစာများမှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြထားသော အဓိကသတင်းများကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်စုစည်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

၁။ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းကို ကျော်လွှားရန် ဖင်လန်နိုင်ငံရေးသမားများ "စီဆူး" (Sisu) စိတ်ဓာတ်ပြသဖို့လိုဟု HS သတင်းစာ ရေးသား

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အဓိကသတင်းစာကြီးတစ်ခုဖြစ်သော Helsingin Sanomat (HS) က လက်ရှိကြုံတွေ့နေရသည့် ပြင်းထန်သော စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းမှ ရုန်းထွက်နိုင်ရန် ဖင်လန်နိုင်ငံရေးသမားများအနေဖြင့် ပြတ်သားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့်အတူ ဇွဲလုံ့လဝီရိယ (ဖင်လန်ဘာသာဖြင့် Sisu) ပြသကြရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

လက်ရှိတွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) အတွင်း အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း အဆိုးရွားဆုံးဖြစ်နေပြီး၊ ကုမ္ပဏီများ ဒေဝါလီခံရမှုမှာလည်း နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိနေကာ စားသုံးသူများ၏ ယုံကြည်မှုမှာလည်း စံချိန်တင် ထိုးကျနေသည်။ သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာ့အာဘော်တွင် အိုင်ယာလန် သို့မဟုတ် နယူးဇီလန်ကဲ့သို့ အလားတူစီးပွားရေးပမာဏရှိသော နိုင်ငံများထံမှ သင်ခန်းစာယူနိုင်သော်လည်း၊ အကောင်းဆုံးမှာ ဖင်လန်၏ကိုယ်ပိုင်သမိုင်းကြောင်းမှ သင်ခန်းစာယူရန်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ 

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်း ပြင်းထန်သော စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကာလအတွင်း ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း ပြတ်သားသော ခြိုးခြံချွေတာရေးမူဝါဒများဖြင့် နိုင်ငံစီးပွားရေးကို ပြန်လည်ဦးမော့စေခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အက်စ်ကို အာဟို (Esko Aho) ၏ အစိုးရကို နမူနာပြထားသည်။ ယခုခေတ် နိုင်ငံရေးသမားများအနေဖြင့်လည်း မဲဆန္ဒရှင်များအကြိုက်ကို မကြည့်ဘဲ နိုင်ငံအတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်မည့် ရဲရင့်ပြတ်သားသော မူဝါဒများကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း ရေးသားထားသည်။

၂။ ရေရှည်အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် တမ်ပီရေး (Tampere) မြို့ စီမံကိန်းချမှတ်

တမ်ပီရေးမြို့တော်ကောင်စီသည် မြို့အတွင်းရှိ ရေရှည်အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေကို လျှော့ချရန် ဘက်စုံအလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေး စီမံကိန်းတစ်ခုကို ဆွေးနွေးတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း Aamulehti သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် မတ်လအတွင်းက အဆိုပါမြို့တွင် အလုပ်ရှာဖွေသူ ၂၁,၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ရာ ၎င်းတို့အနက် ၈,၂၀၀ မှာ ရေရှည်အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေသူများ ဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က မြို့တော်အနေဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ထောက်ပံ့ကြေးအတွက် ယူရို သန်း ၅၀ ခန့် (လျာထားသည်ထက် ၁၀ သန်းပို၍) သုံးစွဲခဲ့ရသည်။

ယခုစီမံကိန်းအရ မြို့တော်ပိုင်ကုမ္ပဏီများတွင် ဝန်ထမ်းခန့်အပ်ပါက အနည်းဆုံး ၂ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ရက်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေသူများထဲမှ မဖြစ်မနေ ခန့်အပ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက် ပါဝင်သည်။ သို့သော် ဤစီမံကိန်း၏ ရလဒ်ကောင်းကို အစောဆုံး ၂၀၂၈ ခုနှစ်လောက်မှသာ မြင်တွေ့ရနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

၃။ အော်စထရီးယား အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် အိုင်စ်ဟော်ကီအင်တာဗျူးတွင် တင်းမာမှုဖြစ်ပွား

ကမ္ဘာ့အိုင်စ်ဟော်ကီချန်ပီယံရှစ် (Men's Ice Hockey World Championship) အုပ်စုပွဲစဉ်တွင် ဖင်လန်အသင်းက အော်စထရီးယားအသင်းကို ၅-၂ ဂိုးဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ပွဲအပြီးတွင် Iltalehti သတင်းထောက်၏ မေးခွန်းများကြောင့် အော်စထရီးယားအသင်းခေါင်းဆောင် ပီတာ ရှနိုက်ဒါ (Peter Schneider) က အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

သတင်းထောက်က ရှုံးနိမ့်မှုအပေါ် မေးမြန်းရာတွင် ရှနိုက်ဒါက "ခင်ဗျားတို့ ဘယ်လိုရလဒ်မျိုး မျှော်လင့်နေလဲ မသိဘူး၊ ကျွန်တော်တို့က NHL (အမေရိကန်အမျိုးသားဟော်ကီလိဂ်) ကစားသမား ၁၅ ယောက်ပါတဲ့အသင်းနဲ့ ကစားရတာ။ ကျွန်တော်တို့ နိုင်မယ်လို့ တွေးနေတာကပဲ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်လွန်းပါတယ်" ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မီဒီယာဇုန်တွင် အဘယ်ကြောင့် သွေးပူလေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရသလဲဟူသော မေးခွန်းအပေါ်တွင်လည်း "ဒါတွေက ဘာမေးခွန်းတွေလဲ၊ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော့်ကို ရန်စဖို့ ကြိုးစားနေတာလား" ဟု ဒေါသတကြီး ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

၄။ ဥရောပပြင်ပမှ မှာယူသည့် ဈေးပေါသောအွန်လိုင်းပစ္စည်းများကို ဖင်လန်အကောက်ခွန်က အခကြေးငွေအသစ် ကောက်ခံမည်

လာမည့် ဇူလိုင်လမှစတင်၍ EU ပြင်ပနိုင်ငံများ (ဥပမာ- တရုတ်အွန်လိုင်းဈေးဝယ်ပလက်ဖောင်း Temu ကဲ့သို့) မှ မှာယူသည့် တန်ဖိုးနည်းပစ္စည်းများအတွက် ဖင်လန်အကောက်ခွန်ဌာနက အကောက်ခွန်ဝန်ဆောင်ခအဖြစ် တစ်ကြိမ်လျှင် ၃ ယူရို စတင်ကောက်ခံတော့မည်ဖြစ်သည်။

ယခင်က ယူရို ၁၅၀ အောက် တန်ဖိုးရှိသော ပစ္စည်းများကို အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ၎င်းပစ္စည်းများပါ အခွန်ကောက်ခံတော့မည်ဖြစ်သည်။ အခကြေးငွေကို ပါဆယ်ထုတ်အလိုက် မဟုတ်ဘဲ အကောက်ခွန်ကြေညာလွှာပါ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစား (Customs code) အလိုက် ကောက်ခံမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လာမည့် နိုဝင်ဘာလတွင်လည်း ဥရောပသမဂ္ဂ၏ စည်းမျဉ်းအသစ်အရ နောက်ထပ် လုပ်ငန်းစဉ်ကြေး (Processing fee) တစ်ခုကို ထပ်မံတိုးမြှင့်ကောက်ခံရန် ရှိနေသည်။

၅။ အဖျော်ယမကာ အိမ်အရောက်ပို့စနစ်အတွက် Wolt ကုမ္ပဏီက အကောင့်အငှားချထားမှုများကို ပိတ်ပင်မည်

လာမည့် သြဂုတ်လမှစတင်၍ ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း Wolt သည် ၎င်းတို့၏ စာရင်းသွင်း Delivery အကောင့်များကို အခြားသူများထံ ဆင့်ပွားအငှားချထားခြင်း (Leasing) ကို လုံးဝပိတ်ပင်တားမြစ်တော့မည်ဖြစ်သည်။ ယခင်က အချို့သော အကောင့်ပိုင်ရှင်များသည် ၎င်းတို့၏အကောင့်များကို တစ်ဆင့်ပြန်ငှားကာ တစ်လလျှင် ယူရို ရာဂဏန်းမှ ၁,၀၀၀ ခန့်အထိ အမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး အခွန်ရှောင်တိမ်းမှုများ ရှိခဲ့သည်။

ဤပိတ်ပင်မှုမှာ မကြာမီ ဖင်လန်တွင် ခွင့်ပြုတော့မည့် "အယ်လ်ကိုဟော (အရက်/ဘီယာ) အိမ်အရောက်ပို့ဆောင်မှု" ဥပဒေနှင့်လည်း သက်ဆိုင်နေသည်။ အဖျော်ယမကာ ပို့ဆောင်သူများသည် အသက်ပြည့်သူ ဟုတ်မဟုတ်နှင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း တိကျစွာ စိစစ်ရန် လိုအပ်လာသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် Wolt သည် ဝန်ထမ်းများကို တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ (PAM) နှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်။

၆။ အလုပ်ဗီဇာခဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှုကြောင့် ဖင်လန်စိုက်ပျိုးရေးခြံများ နိုင်ငံခြားသားဘယ်ရီသီးဆွတ်သမား ရှာဖွေရန် ခက်ခဲနေ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဘယ်ရီသီးစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် နှစ်စဉ် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းပေါင်း ၁၄,၀၀၀ ခန့် လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ယခုနှစ်တွင် ဖင်လန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (Migri) က ရာသီအလိုက် အလုပ်လုပ်ပိုင်ခွင့်ဗီဇာ (Seasonal work permit) ကြေးများကို နှစ်ဆနီးပါး တိုးမြှင့်လိုက်သည်။

ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိသော အွန်လိုင်းလက်မှတ်ကြေးမှာ ယူရို ၁၀၀ မှ ၂၀၀ သို့ တိုးမြင့်သွားပြီး၊ ၃ လမှ ၉ လအထိ နေထိုင်လုပ်ကိုင်ခွင့်ဗီဇာမှာ ယူရို ၃၈၀ မှ ၅၃၀ အထိ (လူကိုယ်တိုင်လျှောက်ပါက ၆၃၀ ယူရို) စျေးတက်သွားခဲ့သည်။ လေယာဉ်လက်မှတ်ခ၊ စက်သုံးဆီနှင့် ဗီဇာခများ အဆမတန်ကြီးမြင့်လာခြင်းကြောင့် နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမားအချို့မှာ ဖင်လန်သို့မလာတော့ဘဲ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာသည့် ဥရောပအလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများသို့သာ သွားရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ရွေးချယ်လာကြသည်။ သို့သော် ယခုနှစ် စတော်ဘယ်ရီစိုက်ပျိုးရာသီမှာ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်အတိုင်း ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ဆွတ်ခူးနိုင်မည်ဟု သိရသည်။

၇။ ဖင်လန်နှင့် ဆွီဒင်ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ရထားလမ်းပိုင်း လာမည့်သြဂုတ်လတွင် စတင်ပြေးဆွဲမည်

ဖင်လန်နိုင်ငံ တော်နီယို (Tornio) မြို့နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဟာပါရန်ဒါ (Haparanda) မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရထားလမ်းပိုင်းကို လာမည့် သြဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြေးဆွဲရန် လျာထားကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး လူးလူး ရန်းနဲ (Lulu Ranne) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤလမ်းပိုင်းသည် လွန်ခဲ့သော ၃၈ နှစ်ကတည်းက ရပ်နားထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရထားလမ်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းတပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဖင်လန်နှင့် ဆွီဒင်ရထားလမ်းချင်း Gauge (သံလမ်းအကျယ်) မတူညီသောကြောင့် ခရီးသည်များသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဟာပါရန်ဒါဘူတာတွင် ရထားပြောင်းစီးရမည်ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းကြောင့် စတော့ဟုမ်းနှင့် ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့ကြီးနှစ်ခုအကြား ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုမရှိဘဲ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုအနည်းဆုံးဖြင့် ခရီးသွားလာနိုင်တော့မည်ဖြစ်သည်။

၈။ ဂျောက်ဆာ (Joutsa) မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပါက ကျောင်းသားချေးငွေကို မြို့တော်ကူညီဆပ်ပေးမည့် စမ်းသပ်ချက် စတင်မည်

ဖင်လန်အလယ်ပိုင်းရှိ လူဦးရေ ၄,၅၀၀ ခန့်ရှိသော ဂျောက်ဆာ (Joutsa) မြို့နယ်သည် တက္ကသိုလ်ပညာရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် မိမိတို့မြို့သို့ အနည်းဆုံး ၁ နှစ် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မည့် ကျောင်းသားများ၏ ကျောင်းသားချေးငွေ (Student loan) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို မြို့တော်ဘတ်ဂျက်ဖြင့် ပြန်လည်စိုက်လျော်ပေးမည့် စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုကို လာမည့်နှစ်တွင် စတင်မည်ဖြစ်သည်။

ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြို့အတွင်းသို့ လူဦးရေနှင့် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများ ပိုမိုဝင်ရောက်လာစေရန်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဤနည်းလမ်းကို လပ်ပလန် (Lapland) ဒေသရှိ မြို့နယ် ၃ ခုတွင် စမ်းသပ်ခဲ့ဖူးပြီး တစ်နှစ်လျှင် ၂,၆၀၀ ယူရို (၃ နှစ်အတွင်း ၅,၈၀၀ ယူရိုအထိ) ကူညီပေးခဲ့သည်။ လေ့လာမှုများအရ ကျောင်းသားအများစုသည် ချေးငွေကူညီဆပ်ပေးမည်ဆိုပါက လူဦးရေကျဆင်းနေသော ဒေသငယ်များသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရန် စိတ်ဝင်စားမှုရှိကြကြောင်း သိရသည်။ ဂျောက်ဆာမြို့အနေဖြင့် လာမည့် နွေရာသီနှင့် ဆောင်းဦးကာလအတွင်း ဘတ်ဂျက်ပမာဏနှင့် အသေးစိတ်စည်းကမ်းချက်များကို ဆက်လက်သတ်မှတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။