**၁၉.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဖင်လန်နိုင်ငံထုတ် အင်္ဂါနေ့ သတင်းစာများမှ ကောက်နုတ်ချက်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ မေ ၁၉

(၁) ဖင်လန် စားသောက်ကုန်စျေးနှုန်း ဥရောပတွင် စျေးအကြီးဆုံးစာရင်းမှ ကျဆင်းလာ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ စားသောက်ကုန်စျေးနှုန်းများသည် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့် မဟုတ်တော့ကြောင်း ဖင်လန်နိုင်ငံ အစားအစာနှင့် အဖျော်ယမကာ လုပ်ငန်းများအဖွဲ့ချုပ် (ETL) ၏ အချက်အလက်များကို ကိုးကား၍ Ilta-Sanomat သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း ဖင်လန်၏ စားသောက်ကုန်စျေးနှုန်းများသည် ဥရောပပျမ်းမျှစျေးနှုန်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ယူရိုဇုန်နိုင်ငံများအနက် ရှစ်ခုမြောက် စျေးအကြီးဆုံးအဆင့်သို့ ကျဆင်းသွားကြောင်း သိရသည်။

စျေးနှုန်းကွာဟချက် ကျဉ်းမြောင်းလာမှု ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသားများသည် အစားအစာနှင့် အယ်လ်ကိုဟောမဟုတ်သော ဖျော်ရည်များအတွက် ဥရောပပျမ်းမျှထက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုမိုပေးဆောင်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင်မူ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ပိုမိုပေးဆောင်ရတော့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ဖင်လန်နိုင်ငံတွင်း စျေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံများတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ပိုမိုမြန်ဆန်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ETL ၏ စီးပွားရေးပညာရှင် Bate Ismail က ရှင်းပြသည်။

(၂) ကလေးကစားသည့် ဂိမ်းများတွင် လောင်းကစားနည်းစနစ်များ သုံးစွဲနေမှုအပေါ် ကျွမ်းကျင်သူများ သတိပေး

ကလေးများအကြား ရေပန်းအစားဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများသည် လောင်းကစားနည်းစနစ်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှုများကို ပိုမိုအသုံးပြုလာကြကြောင်း Maaseudun Tulevaisuus က ဖော်ပြသည်။ A-Clinic ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ကျွမ်းကျင်သူ Eerik Soares Ruokosuo က ဖင်လန်ဂိမ်းကုမ္ပဏီ အများအပြား အောင်မြင်နေခြင်းမှာ ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များတွင် လောင်းကစားဆန်သော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဂိမ်းတွင်းမှ ငွေပေးချေဝယ်ယူမှု (In-app purchases) စနစ်များကို ထည့်သွင်းထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ စွဲလမ်းစေတတ်သော ဤဒီဇိုင်းပုံစံများတွင် အရက်နှင့် စီးကရက်များကဲ့သို့ သတိပေးချက် တံဆိပ်များ ကပ်နှိပ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။

(၃) အိမ်ခြံမြေစျေးကွက် ပြန်လည်ဦးမော့လာရေး ရပ်တန့်နေဆဲဖြစ်

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အိမ်စျေးနှုန်းများသည် ယခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ကျဆင်းဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း OP ဘဏ်မှ စီးပွားရေးပညာရှင်များက ခန့်မှန်းထားသဖြင့် အိမ်ခြံမြေစျေးကွက် ပြန်လည်ဦးမော့လာမည့် အလားအလာ နှောင့်နှေးနေကြောင်း Talouselämä က ဖော်ပြသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကြောင့် အတိုးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းက အိမ်ခြံမြေစျေးကွက်ကို ထိခိုက်စေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အိမ်စျေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုသည် ၄၁ လဆက်တိုက် အနုတ်လက္ခဏာပြနေကြောင်း သိရသည်။ သို့သော် လာမည့်နှစ်တွင် စျေးနှုန်းများ ပျမ်းမျှ သုံးရာခိုင်နှုန်းခန့် ပြန်လည်မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း အဆိုပါ ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့စုက ခန့်မှန်းသည်။

တူရကူမြို့တွင် ယူရို ၄၆၅ သန်းကုန်ကျမည့် ဓာတ်ရထားကွန်ရက် တည်ဆောက်ရေး အတည်ပြု

တူရကူ၊ မေ ၁၉

တူရကူ (Turku) မြို့တော်ကောင်စီသည် မြို့တော်အတွင်း ၁၂ ကီလိုမီတာရှည်လျားသော ဓာတ်ရထားကွန်ရက် တည်ဆောက်ရေး အဆိုပြုချက်ကို တနင်္လာနေ့ညက ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးတွင် ၃၆ မဲ - ၃၁ မဲဖြင့် အတည်ပြုလိုက်သည်။

ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ် ယူရို ၄၆၅ သန်းအနက် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖင်လန်အစိုးရဘက်က စိုက်ထုတ်ပေးရန်ဟူသော အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်နေသည်။ အကယ်၍ စီမံကိန်းအတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါက ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်မည်ဖြစ်ပြီး ၂၀Mz၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသော တူရကူမြို့တွင် ယခင်ကလည်း ဓာတ်ရထားပြေးဆွဲခဲ့ဖူးသော်လည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဒရုန်းအန္တရာယ် သတိပေးချက်များနှင့်ပတ်သက်၍ အာဏာပိုင်များ လမ်းညွှန်ချက် အသစ်ထုတ်ပြန်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ မေ ၁၉

မကြာသေးမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ဖင်လန်လေပိုင်နက်အတွင်း ဒရုန်း (Drone) များ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူများ စိုးရိမ်ပူပန်မှု မြင့်တက်လာပြီးနောက်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ကယ်ဆယ်ရေးအာဏာပိုင်များက ဒရုန်းအန္တရာယ် ကြုံတွေ့ရပါက ပြည်သူများ လိုက်နာရမည့် လမ်းညွှန်ချက်အသစ်များကို pelastustoimi.fi ဝဘ်ဆိုက်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

ပြီးခဲ့သည့် သောကြာနေ့က လူဦးရေ ၁.၈ သန်းခန့် နေထိုင်ရာ ယူစီမာ (Uusimaa) ဒေသတွင် ဒရုန်းသတိပေးချက် ထွက်ပေါ်ခဲ့သဖြင့် ပြည်သူများအား အိမ်ထဲတွင်သာ နေထိုင်ရန် နှိုးဆော်ခဲ့ရပြီး ဟယ်လ်ဆင်ကီ လေဆိပ်၏ လေကြောင်းပျံသန်းမှုများကိုလည်း နာရီအနည်းငယ်ကြာ ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။

အဓိက ညွှန်ကြားချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• မိသားစု၊ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် ကြိုတင်တိုင်ပင် စီစဉ်ထားရန်။

• ဖုန်းများတွင် '112 Suomi' အရေးပေါ် App ကို ထည့်သွင်း အဆင့်မြှင့်တင်ထားရန်။

• အရေးပေါ်သတိပေးချက်ရရှိပါက အဆောက်အအုံအတွင်း၌သာ နေထိုင်ရန်နှင့် ပြတင်းပေါက်၊ တံခါးများနှင့် ဝေးဝေးတွင် နေရန်။

• မော်တော်ယာဉ်ပေါ်တွင် ရောက်ရှိနေပါက ယာဉ်ပေါ်မှဆင်း၍ အဆောက်အအုံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခိုလှုံရန်။

ကလေးများအကြား ADHD ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိမှု မြင့်တက်လာခြင်းက ကျန်းမာရေးကဏ္ဍအပေါ် ဖိအားဖြစ်စေ

ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ မေ ၁၉

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ကလေးများနှင့် လူငယ်များအကြား အာရုံစူးစိုက်မှုအားနည်းပြီး ဂနာမငြိမ်ဖြစ်သည့်ရောဂါ (ADHD) တွေ့ရှိမှုနှုန်း ဆက်လက်တိုးပွားနေခြင်းက နိုင်ငံ၏ အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကဏ္ဍအပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေလျက်ရှိကြောင်း ဖင်လန် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (THL) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရသည်။

THL ၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မူလတန်းကျောင်းနေအရွယ် (အသက် ၇-၁၂ နှစ်) ယောက်ျားလေးများ၏ ၁၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းတွင် ADHD ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိခဲ့ရာမှ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အသက် ၁၃-၁၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးများတွင်မူ ဤနှုန်းမှာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိနေသည်။ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးရန် ဘက်စုံဂရုတစိုက် အကဲဖြတ်ရန် လိုအပ်သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လူအင်အားနှင့် အရင်းအမြစ် ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် အခက်အခဲဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း သိရသည်။

ဖင်လန် အလုပ်အကိုင်စျေးကွက် ပြန်လည်ဦးမော့လာမှု နှေးကွေးမည်ဟု ခန့်မှန်း

ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ မေ ၁၉

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အလုပ်အကိုင်စျေးကွက်သည် ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်လည်ဦးမော့လာမည်ဖြစ်သော်လည်း အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ မြင့်မားနေဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ဝန်ကြီးဌာန၏ နောက်ဆုံးရ အလုပ်သမားစျေးကွက် ခန့်မှန်းချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဝန်ကြီးဌာန၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ယခုနှစ်တွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် ၁၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်တွင် ရှိနေမည်ဖြစ်ပြီး၊ လာမည့်နှစ်တွင် ၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ၉.၃ ရာခိုင်နှုန်းသို့ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားစျေးကွက်အတွင်း သက်ကြီးရွယ်အိုများ ပိုမိုပါဝင်လာခြင်းကြောင့် အလုပ်သမားအင်အားစု ပိုမိုကြီးထွားလာသော်လည်း အလုပ်အကိုင်လိုအပ်ချက်မှာ အေးစက်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုနှစ်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ပြီး အလုပ်ရှာဖွေနေသူ ၃၄၂,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ဆိုသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ယခုနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အပူချိန် ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ကျော်လွန်

ဗီရိုလာဟ်တီ၊ မေ ၁၉

ဖင်လန်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း Virolahti ရှိ Koivuniemi တိုင်းတာရေးစခန်းတွင် ယနေ့ (အင်္ဂါနေ့) နံနက် ၁၁:၅၀ နာရီ၌ အပူချိန် ၂၅.၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့် ယခုနှစ်၏ ပထမဆုံးသော 'ပူနွေးသည့်နေ့' အဖြစ် မိုးလေဝသပညာရှင်များက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

Yle မိုးလေဝသပညာရှင် Aleکسی Lohtander ၏ ပြောကြားချက်အရ ဤအပူဒဏ်သည် အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသအချို့တွင်သာ ကွက်ကျားရှိနေနိုင်ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မြောက်ပိုင်းကေရီလီယာ (North Karelia) နှင့် ကိုင်နူး (Kainuu) ဒေသအချို့သို့ ဆက်လက်ကူးစက်နိုင်သော်လည်း ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြန်လည်အေးမြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

HSL အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့က ခရီးအကွာအဝေးအခြေပြု လက်မှတ်စျေးနှုန်းစနစ်သစ် စမ်းသပ်မည်

ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊ မေ ၁၉

ဟယ်လ်ဆင်ကီ ဒေသတွင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (HSL) လိုင်းများသည် လာမည့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ဇုန် (Zone) အလိုက် လက်မှတ်ခဖြတ်တောက်သည့် စနစ်အစား သွားလာသည့် အကွာအဝေး (မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ကီလိုမီတာ) အပေါ် မူတည်၍ လက်မှတ်ခတွက်ချက်မည့် စနစ်သစ်တစ်ခုကို သုံးစွဲသူ ခရီးသည် ၅,၀၀၀ မှ ၇,၀၀၀ ခန့်ဖြင့် စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်သည်။

လက်ရှိစနစ်တွင် ခရီးတိုလေးသွားသော်လည်း ဇုန်နယ်နိမိတ်ကျော်သွားပါက စျေးကြီးပေးရသည့် ပြဿနာရှိနေသဖြင့် ဤစနစ်သစ်ကို ခြောက်လကြာ စမ်းသပ်ရန် စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခရီးသည်များသည် လက်မှတ်ကို ကြိုတင်ဝယ်ယူရန် မလိုဘဲ မိုဘိုင်းလ် App အသစ်မှတစ်ဆင့် ခရီးစဉ်အစနှင့် အဆုံးကို မှတ်သားရုံဖြင့် ကျသင့်ငွေကို ဖြတ်တောက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤစနစ်ကြောင့် ခရီးသည်အရေအတွက် ပိုမိုတိုးတက်လာရန် မျှော်လင့်ကြောင်း HSL ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ Mirita Saxberg က ပြောကြားသည်။