**၁၈.၀၅.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

တနင်္လာနေ့ထုတ် သတင်းစာများ - အခမဲ့ပညာရေး၏ ကန့်သတ်ချက်၊ ဖင်လန်စာရေးဆရာကို AI မှ ငွေကြေးပေးလျော်မှု နှင့် ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အပူချိန် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း

ဗန်တာ (Vantaa) မြို့ရှိ ကျောင်းတစ်ကျောင်းက ကုန်ကျစရိတ်များပြားမည့် အပျော်ခရီးတစ်ခုအတွက် မိဘများကို ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ခိုင်းသည့်အပေါ် မိဘများက စိတ်ပျက်မကျေမနပ် ဖြစ်နေကြသည်။

၁။ အခမဲ့ပညာရေး၏ ကန့်သတ်ချက်များ

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အစိုးရကျောင်းများသည် မိဘများထံမှ ငွေကြေးကောက်ခံခြင်း မပြုလုပ်ရပါ။ ဗန်တာမြို့ရှိ ကျောင်းတစ်ကျောင်းက နဝမတန်း (Grade 9) ကျောင်းသားများအတွက် ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့ရှိ လင်နန်မာကီ (Linnanmäki) အပန်းဖြေဉယျာဉ်သို့ သွားရောက်မည့် အတန်းလိုက်ခရီးစဉ်အတွက် အဆိုပြုချက်သည် ဤအခမဲ့ပညာရေးမူဝါဒကို မည်သို့စိန်ခေါ်နေကြောင်း Helsingin Sanomat (HS) သတင်းစာက ဖော်ပြထားသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအရ အခြေခံပညာရေးသည် အခမဲ့ဖြစ်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း အဆိုပါ ဗန်တာကျောင်းသည် ခရီးစဉ်အတွက် ကျောင်းသားတစ်ဦးလျှင် ၄၄ ယူရို ကောက်ခံရန် ပြင်ဆင်နေခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ပြည်သူ့ရှေ့နေချုပ်၏ ဒုတိယလက်ထောက်ဖြစ်သူ ပါစီ ပိုလိုနင် (Pasi Pölönen) က ကျောင်းတွင်းခရီးစဉ်များသည် အခမဲ့ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး မိသားစု၏ ငွေကြေးအခြေအနေကြောင့် ကျောင်းသားများအကြား တန်းတူညီမျှမှုကို မထိခိုက်စေရဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခဲ့ဖူးသည်။

ဗန်တာမြို့၏ ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ကာထရီ ကာလ်စကီ (Katri Kalske) က ဤဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း HS သတင်းစာသို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး ကျောင်းများအနေဖြင့် အတန်းလိုက် အပျော်ခရီးများအတွက် မိဘများကို ငွေကြေးထည့်ဝင်ရန် အတင်းအကျပ် မတောင်းဆိုနိုင်ကြောင်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။

၂။ AI ထံမှ ဖင်လန်စာရေးဆရာ ပထမဆုံးအကြိမ် နစ်နာကြေးရရှိမှု

နာမည်ကြီး AI ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် Anthropic သည် ၎င်း၏ Claude AI မော်ဒယ်ကို လေ့ကျင့်ရာတွင် မူပိုင်ခွင့်ချိုးဖောက်ထားသော စာအုပ်ပေါင်း ၄၈၀,၀၀၀ ကျော်ပါဝင်သည့် ဒေတာဘေ့စ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီးနောက်၊ စာရေးဆရာပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ အတွက် သမိုင်းဝင်မူပိုင်ခွင့် အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းချက်အဖြစ် ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ ပေးလျော်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။

"သူတို့ (AI မော်ဒယ်တွေ) ဟာ ဖင်လန်စာအုပ်တွေကိုလည်း သုံးပြီး လေ့ကျင့်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖင်လန်က ဘယ်သူမှ လျော်ကြေးတစ်ပြားမှ ရလိမ့်မယ် မထင်ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဖင်လန်မှာ အဲဒီလို တရားစွဲဆိုမှုမျိုးကို ဘယ်သူမှ စတင်နိုင်မှာမဟုတ်လို့ပါ" ဟု ဖင်လန်စာရေးဆရာ ဟာရီ လူကာနင် (Harri Luukkanen) က Hufvudstadsbladet သတင်းစာသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာမူ ထိုလျော်ကြေးရမည့်သူများထဲတွင် ပါဝင်နေသည်။ အကြောင်းမှာ သူ၏ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ထုတ် Bark Canoes and Skin Boats of Northern Eurasia အမည်ရှိ စာအုပ်ကို အမေရိကန် Smithsonian Books မှ ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းကြောင့် ယင်းဒေတာဘေ့စ်ထဲတွင် ပါဝင်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

"ဒီလျော်ကြေးငွေဟာ စိုက်ထုတ်ခဲ့ရတဲ့ လုပ်အားနဲ့ယှဉ်ရင် သမုဒ္ဒရာထဲက ရေတစ်စက်စာလောက်ပါပဲ" ဟု ၎င်းက ဆိုကာ၊ အဆိုပါ ပရောဂျက်ကို အပြီးသတ်ရန် ၁၅ နှစ်ကြာ အချိန်ယူခဲ့ရကြောင်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒေါ်လာသုံးထောင်ဆိုတာ အပိုဆုကြေးအနေနဲ့ ကောင်းမွန်ပေမဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ကာမိဖို့ ဝေးစွပါပဲ။"

၃။ ဖင်လန်ရာသီဥတု တဖြည်းဖြည်း ပူနွေးလာခြင်း

တနင်္လာနေ့တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဒေသအတော်များများတွင် အပူချိန်သည် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဝန်းကျင်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း ဖင်လန်မိုးလေဝသဌာန (FMI) မှ မိုးလေဝသပညာရှင် အန်တီ ဂျီဟ်လာ-အိုလီလာ (Antti Jylhä-Ollila) က ခန့်မှန်းထားသည်။

သို့သော်လည်း ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် တရားဝင်အပူလှိုင်း သို့မဟုတ် နွေရာသီအပူချိန်အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထက်သို့မူ ချက်ချင်းရောက်ရှိဦးမည်မဟုတ်ကြောင်း Iltalehti သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။ တနင်္လာနေ့တွင် နိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများ၌ အပူဆုံးဖြစ်နိုင်ပြီး အပူချိန် ၂၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ရှိလာနိုင်သည်။

ရက်သတ္တပတ်ကုန်ပိုင်းတွင်မူ ဒေသအများအပြား၌ ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ရောက်ရှိနိုင်ကာ နွေရာသီအသွင် ပိုမိုဆောင်လာမည်ဖြစ်သည်။ သင်္ဂြောဟ် (အင်္ဂါ) နှင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့များတွင် တောင်ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသအချို့၌ မိုးရွာသွန်းခြင်းနှင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

၄။ Mehiläinen ကုမ္ပဏီမှ Aleris ကို ဝယ်ယူပြီး နော်ဝေနှင့် ဒိန်းမတ်သို့ တိုးချဲ့ခြင်း

ဖင်လန်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် Mehiläinen သည် နော်ဒစ်နိုင်ငံများတွင် အထူးကုဆေးကုသမှုလုပ်ငန်း၌ ဦးဆောင်နေသော Aleris ကုမ္ပဏီကို ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် နော်ဝေနှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံများသို့ လုပ်ငန်းတိုးချဲ့လိုက်ပြီဖြစ်သည်။

ဤဝယ်ယူမှုအပြီးတွင် Mehiläinen အုပ်စုသည် စုစုပေါင်း ၉ နိုင်ငံတွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကိန်းဂဏန်းများအရ ၎င်း၏ နှစ်စဉ်ဝင်ငွေ (Turnover) သည် ၃.၇ ဘီလီယံယူရိုအထိ မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်းတို့သည် ဖင်လန်အပြင် အက်စတိုးနီးယား၊ လစ်သူရေးနီးယား၊ ဂျာမနီ၊ ရိုမေးနီးယား၊ ဆားဘီးယားနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့တွင် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ဤပူးပေါင်းမှု အတည်ဖြစ်ရန် စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့များ၏ ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်နေသေးသည်။

၅။ ဖင်လန်စာရင်းအင်းဌာန - ဧပြီလအတွင်း ကုမ္ပဏီများ ဒေဝါလီခံမှု မြင့်တက်လာခြင်း

ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ကုမ္ပဏီများ ဒေဝါလီခံရမှု အရေအတွက်မှာ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လျက်ရှိသည်။ ဖင်လန်စာရင်းအင်းဌာန (Statistics Finland) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း ကုမ္ပဏီပေါင်း ၃၅၇ ခု ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် လွန်ခဲ့သောနှစ် အလားတူကာလထက် ၂၄ ခု ပိုမိုများပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဒေဝါလီခံသွားသော ကုမ္ပဏီများကြောင့် အလုပ်အကိုင်ဆုံးရှုံးမှု အင်အားစုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဒေဝါလီခံရမှုနှုန်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက တောက်လျှောက် ပုံမှန်မြင့်တက်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၆။ လေ့လာမှုအသစ် - အထက်တန်းကျောင်းသား အရေအတွက် ထိုးဆင်းသွားခြင်း

ဖင်လန်ဒေသန္တရနှင့် ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များအဖွဲ့ (Kuntaliiton) ၏ အစီရင်ခံစာအရ လာမည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတွင်းရှိ ဒေသအတော်များများတွင် အထက်တန်းကျောင်းသား အရေအတွက်မှာ ဆိုးရွားစွာ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၄၀ ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် ကျောင်းသားဦးရေသည် လက်ရှိထက် ငါးပုံတစ်ပုံ (၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်) ခန့် လျော့နည်းသွားမည်ဖြစ်သည်။

အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ - ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းကာလများကတည်းက မွေးဖွားနှုန်း တရှိန်ထိုးကျဆင်းသွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဤအခြေအနေကြောင့် မြို့နယ်များရှိ အထက်တန်းကျောင်းအချို့ကို ပိတ်ပစ်ရမည့်အခြေအနေ သို့မဟုတ် ကျောင်းချင်းပူးပေါင်း၍ အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် စာသင်ကြားရမည့် ပညာရေးပုံစံသစ်များကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးရတော့မည် ဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် မန့်တာ (Mänttä) ကဲ့သို့သော မြို့ငယ်လေးများတွင် ကျောင်းသားလျှောက်ထားမှုနှုန်းမှာ ထက်ဝက်နီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် EU နှင့် EEA (ဥရောပစီးပွားရေးနယ်မြေ) ပြင်ပမှလာသော နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများကို ကျောင်းလခကောက်ခံရန် အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့်လည်း ဗီယက်နမ်၊ မြန်မာ၊ တရုတ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ကျောင်းသားလျှောက်ထားမှုနှုန်းမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခဲ့ရသည်။

၇။ ဆော့ကမို (Sotkamo) တွင် ကလေးငယ်များ ကျောက်ခေတ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း

ဆော့ကမို (Sotkamo) မြို့တွင် ရေမျက်နှာပြင် ထူးခြားစွာ နိမ့်ဆင်းသွားသည့် ကမ်းခြေတစ်ခု၌ ကစားနေသည့် ၅ နှစ်အရွယ် ကောင်လေးတစ်ဦးနှင့် သူ၏သူငယ်ချင်းတို့က ကျောက်ခေတ်လက်ရာ သွေးကျောက် (Whetstone) တစ်ခုနှင့် လက်ကိုင်ပါရှိနိုင်သည့် လေးထောင့်ပုံစံ ကျောက်ကုဆိန် (Stone axe) တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

ကိုင်းနူး (Kainuu) ပြတိုက်မှ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် ဂျိုနီ ဗာနာနင် (Jouni Väänänen) က ၎င်း၏ ၅ နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရှိရသည့် ရှားပါးကျောက်ကုဆိန်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် လက်ရှိနွေဦးတွင် ရေကန်များ၏ ရေမျက်နှာပြင်မှာ သမိုင်းတစ်လျှောက် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေသောကြောင့် ကမ်းခြေများတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ ပေါ်ထွက်လာနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းပစ္စည်းများကို ဆောင်းဦးတွင် ဖင်လန်အမျိုးသား ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများဘုတ်အဖွဲ့သို့ ပေးပို့သွားမည်ဖြစ်သည်။

၈။ ကော့တ်ကာ (Kotka) မြို့တွင် အခမဲ့မူကြိုကျောင်းထားရှိပါက ၁ သန်းခန့် ကုန်ကျနိုင်

ကော့တ်ကာ (Kotka) မြို့ကောင်စီ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်အရ မိသားစုများအတွက် မူကြိုနှင့် ရှေးဦးကလေးသူငယ်ပြုစုရေးပညာရေး (Early Childhood Education) ကို လုံးဝအခမဲ့ ထားရှိပေးမည်ဆိုပါက မြို့တော်အနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ယူရို ၁ သန်းခန့် အရှုံးပေါ် သို့မဟုတ် ကုန်ကျမည် ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ကော့တ်ကာမြို့၌ ကလေးတစ်ဦးလျှင် အမြင့်ဆုံး မူကြိုကျောင်းလခမှာ တစ်လလျှင် ၃၁၁ ယူရို ဖြစ်သည်။ အခမဲ့စနစ် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကလေးများ မူကြိုတက်ရောက်မှုနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားလာနိုင်ပြီး မိသားစုအသစ်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း မြို့တော်၏ ဘတ်ဂျက်ကျပ်တည်းမှုကြောင့် အဆိုပါကိစ္စကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် မြို့တော်ကောင်စီဝင်များက သီးခြားဘတ်ဂျက်အဆိုပြုချက် တင်သွင်းရန် လိုအပ်နေသည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် လက်ရှိ၌ လူဦးရေ ၅၀၀ အောက်ရှိသော မြို့နယ်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အခမဲ့မူကြိုစနစ်ကို ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။

၉။ တွက်ချက်မှုများအရ ဟယ်လ်ဆင်ကီ တိုက်ခန်းနေသူများအကြား အိမ်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းခ ကြီးမားစွာ ကွာဟနေခြင်း

Optimate အိမ်ခြံမြေအတိုင်ပင်ခံကုမ္ပဏီ၏ လေ့လာချက်အရ ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့ရှိ တိုက်ခန်းများ၏ အိမ်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းခ (Maintenance fees) များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်အမင်း ကွာဟလျက်ရှိသည်။ တူညီသော ၆၀ စတုရန်းမီတာရှိသည့် တိုက်ခန်းချင်း ဖြစ်သော်လည်း တစ်လလျှင် ကုန်ကျစရိတ် ယူရို ၁၀၀ ကျော်အထိ ကွာခြားမှု ရှိနေသည်။

အဓိက ကွာခြားရသည့် အကြောင်းရင်းများ -

• ခေတ်မမှီတော့သော ဝန်ဆောင်မှုစာချုပ်များ - အချို့တိုက်ခန်းတွဲများသည် သန့်ရှင်းရေး သို့မဟုတ် ဝင်းအတွင်း ထိန်းသိမ်းရေးစာချုပ်များကို လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက ချုပ်ဆိုထားပြီး ဈေးနှုန်းများ တဆင့်ပြီးတဆင့် မြင့်တက်လာခြင်းကို ပုံမှန်ပြန်လည်စစ်ဆေး လေလံပြိုင်ခေါ်ယူခြင်း (Put out to tender) မပြုလုပ်ခဲ့ကြခြင်း။

• တည်နေရာနှင့် အဆောက်အအုံအခြေအနေ - မြို့လယ်ခေါင်ရှိ အဆောက်အအုံဟောင်းများသည် အပူပေးစနစ်နှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုစရိတ် ပိုမိုကြီးမားခြင်း။

• အာမခံကြေး - ရေပိုက်လိုင်းများ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမှုနှင့် အဆောက်အအုံစီမံခန့်ခွဲမှု ကောင်းမွန်ခြင်း ရှိ၊ မရှိပေါ် မူတည်၍ အာမခံကြေး ကွာခြားခြင်း။

ကျွမ်းကျင်သူများက တိုက်ခန်းကော်မတီများအနေဖြင့် အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ်ထက်မကျော်လွန်စေဘဲ နှစ်စဉ် မိမိတို့၏ သန့်ရှင်းရေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုစာချုပ်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ဈေးနှုန်းနှိုင်းယှဉ်ကာ အသစ်လဲလှယ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။