*၂၂.၀၄.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

ဧပြီလ ၂၂ ရက်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထုတ် ဖင်လန်သတင်းစာများမှ အဓိကသတင်းများကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အနှစ်ချုပ် တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

၁။ ဖင်လန်နိုင်ငံရေး ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်- လက်ဝဲယိမ်းလာမှုနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ပါတီ အကျပ်အတည်း

ဟဲလ်ဆင်းဂီဆန်းနောမတ် (Helsingin Sanomat) သတင်းစာ၏ နောက်ဆုံးစစ်တမ်းအရ ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo ဦးဆောင်သော လက်ယာယိမ်း NCP ပါတီ၏ ထောက်ခံမှုနှုန်းသည် (၅) နှစ်အတွင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့် (၁၇.၆%) သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အတိုက်အခံ လက်ဝဲညွန့်ပေါင်းပါတီ (Left Alliance) နှင့် ဂရင်းလိဂ် (Green League) တို့၏ ထောက်ခံမှုနှုန်း တိုးတက်လာနေသည်။ လက်ရှိတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (SDP) က ထောက်ခံမှု ၂၄.၆% ဖြင့် ဦးဆောင်နေပြီး Orpo အစိုးရ၏ ဘတ်ဂျက်လျှော့ချရေး မူဝါဒများကြောင့် NCP ပါတီအပေါ် လူထုထောက်ခံမှု ကျဆင်းလာခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။

၂။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ သတိပေးချက်များ- ရာသီဥတုဆိုးရွားမှုနှင့် တောမီးအန္တရာယ်

အီလ်တာဆန်းနောမတ် (Ilta-Sanomat) သတင်းအရ ယနေ့ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖင်လန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အဝါရောင်အဆင့် သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားသည်။ အကြောင်းရင်း (၃) ခုမှာ-

• လေပြင်းတိုက်ခတ်မှု: နိုင်ငံအနှံ့တွင် လေပြင်းများကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအချို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

• တောမီးအန္တရာယ်: ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုကြောင့် နိုင်ငံအများစုတွင် တောမီးလောင်ကျွမ်းနိုင်ခြေ မြင့်မားနေသည်။

• လမ်းချော်မှု: နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ဆီးနှင်းနှင့် မိုးနှင်းများကြောင့် ယာဉ်မောင်းနှင်ရာတွင် လမ်းချော်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။

၃။ အက်စ်ပိုမြို့မှ 'တစ်ယူရို' တန် အိမ်ရာ- စျေးကွက်ရှာဖွေရေးလှည့်ကွက်

တာလောစ်အဲလ်လဲ့မား (Talouselämä) မဂ္ဂဇင်းက အက်စ်ပို (Espoo) မြို့၊ ပန်တာလာ (Pentala) ကျွန်းရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေအိမ်ရာတစ်ခုကို အိမ်ခြံမြေဝဘ်ဆိုဒ် Etuovi တွင် (၁) ယူရိုတည်းဖြင့် အရောင်းတင်ထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် တကယ့်စျေးနှုန်းမဟုတ်ဘဲ ဝယ်ယူသူများ စိတ်ဝင်စားမှုရရှိစေရန်နှင့် လေလံဆွဲသည့်စနစ် (Bidding Process) စတင်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားသည့် စျေးကွက်ရှာဖွေရေးလှည့်ကွက် (Marketing Trick) သာ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအိမ်ရာသည် ယခင်က ယူရိုငါးသိန်းကျော်ဖြင့် စျေးကွက်တင်ခဲ့သော်လည်း (၂) နှစ်ကြာသည်အထိ ဝယ်သူမရှိခဲ့ပေ။

၄။ ဖင်လန်အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း ဆက်လက်မြင့်မားနေ

Yle News ၏ ဖော်ပြချက်အရ မတ်လအတွင်း ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေသည် ၃၁၅,၀၀၀ သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၃၀,၀၀၀ ခန့် တိုးလာခဲ့သည်။ အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေစုစုပေါင်းတွင် အမျိုးသား ၁၆၉,၀၀၀ နှင့် အမျိုးသမီး ၁၄၆,၀၀၀ ပါဝင်ရာ အမျိုးသားများအကြား အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မှု ပိုမိုများပြားသည်။ မတ်လအတွင်း အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း (Trend Rate) မှာ ၁၀.၄% ရှိပြီး ယခင်နှစ်ကုန်ပိုင်းက ၁၀.၇% ထက် အနည်းငယ်လျော့နည်းသော်လည်း စီးပွားရေးနာလန်ထူမှု အားနည်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။

၅။ အမေရိကန်က အက်စ်တိုးနီးယားသို့ လက်နက်တင်ပို့မှု ဆိုင်းငံ့၊ ဖင်လန်၏အခြေအနေ မရေရာ

အက်စ်တိုးနီးယားအမျိုးသားရုပ်သံ (ERR) အရ အမေရိကန်သည် အီရန်နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားနေမှုကြောင့် အက်စ်တိုးနီးယားသို့ လက်နက်တင်ပို့မှုအားလုံးကို ဆိုင်းငံ့လိုက်ကြောင်း သိရသည်။ အထူးသဖြင့် HIMARS ဒုံးပစ်စနစ်နှင့် Javelin ဒုံးကျည်များ တင်ပို့မှု ထိခိုက်နိုင်ခြေရှိသည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံအနေဖြင့် အလားတူအခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်သလားဆိုသည်မှာ မရေရာသေးပေ။ ဝန်ကြီးချုပ် Orpo ကမူ "၎င်းသည် ဖင်လန်၏ ကာကွယ်ရေးစွမ်းရည်အပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိ" ဟု ဆိုသော်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Häkkänen ကမူ လက်နက်လက်ကျန်အခြေအနေ သို့မဟုတ် ဝယ်ယူမှုအခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်မပေးခဲ့ပေ။ အမေရိကန်ဘက်ကမူ လက်နက်တင်ပို့မှု ကြန့်ကြာမှုများ ရှိနိုင်ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိပေးထားသည်။

၆။ ကမ္ဘာကျော် ဖင်လန်ဒီဇိုင်နာ Vuokko Nurmesniemi ကွယ်လွန်

Yle News သည် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က အသက် (၉၆) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော ကမ္ဘာကျော်ဖင်လန်ဒီဇိုင်နာ Vuokko Nurmesniemi ၏ အထုပ္ပတ္တိနှင့် အနုပညာလက်ရာများကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြခဲ့သည်။ Nurmesniemi သည် Marimekko ကုမ္ပဏီနှင့် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်တံဆိပ် Vuokko အောက်တွင် ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သော ဒီဇိုင်းများစွာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။

• အဓိကလက်ရာများ: Jokapoika ရှပ်အင်္ကျီ (၁၉၅၆)၊ Nadja ပုံစံ Iloinen takki အင်္ကျီ (၁၉၆၀)၊ Rengas ဝတ်စုံ၊ Botticelli ဂါဝန် (၁၉၇၅) နှင့် Pyörre ပုံစံ ဂါဝန်တို့ဖြစ်သည်။

• ကျော်ကြားသူများ ဝတ်ဆင်မှု: ၎င်း၏ဒီဇိုင်းများကို အမေရိကန်သမ္မတကတော် Jacqueline Kennedy၊ Hillary Clinton၊ ဖင်လန်သမ္မတကတော် Suzanne Innes-Stubb နှင့် သမ္မတဟောင်း Tarja Halonen တို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားကျော်ကြားသူများက ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။

၇။ Lyrid ကြယ်ပျံမိုးကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညတွင် ကြည့်ရှုနိုင်မည်

ဖင်လန်အပျော်တမ်း နက္ခတ္တဗေဒအသင်း (Ursa) အရ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည (ယနေ့ည) တွင် Lyrid ကြယ်ပျံမိုး (Meteor Shower) ကို ဖင်လန်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ကြည့်ရှုနိုင်ရန် အခွင့်အရေးကောင်းရှိသည်။ ကြယ်ပျံမိုးသည် ယခုအပတ်အတွင်း မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း ယနေ့ညသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး ည ၁၁ နာရီနောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ဖင်လန်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ကြယ်ပျံများကို တစ်နာရီလျှင် အနည်းငယ်ခန့်အထိ ပိုမိုမြင်တွေ့နိုင်ခြေရှိသည်။

၈။ HSL ၏ အတွက်အချက်မှားယွင်းမှုကြောင့် ဟဲလ်ဆင်းဂီမြို့ ယူရိုသန်းပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးနိုင်

ဟဲလ်ဆင်းဂီဒေသ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (HSL) က ရထားဝန်ဆောင်မှုကုန်ကျစရိတ်များကို မြို့နယ်များအလိုက် ခွဲဝေရာတွင် အတွက်အချက်မှားယွင်းမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် HSL အဖွဲ့ဝင်မြို့နယ်အချို့က စီစဉ်ထားသည်ထက် ပိုမိုပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး အချို့ကမူ လျော့နည်းပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

• သက်ရောက်မှု: ဟဲလ်ဆင်းဂီမြို့ (Helsinki) အနေဖြင့် နှစ်စဉ်ကုန်ကျစရိတ် ယူရို (၂) သန်း ပိုမိုပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ဗန်တာမြို့ (Vantaa) လည်း (၂) သန်း ပိုမိုပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အက်စ်ပိုမြို့ (Espoo) သည် ယူရို (၃) သန်းကျော် လျော့နည်းပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ကီရ်ကိုးနူမီ (Kirkkonummi) လည်း (၁) သန်းနီးပါး လျော့နည်းပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

• နောက်ဆက်တွဲ: ကုန်ကျစရိတ်ခွဲဝေမှု ပြင်ဆင်ရန် အဆိုပြုချက်ကို လာမည့်မေလကုန်တွင် မြို့နယ်ကိုယ်စားလှယ်များအစည်းအဝေးက မဲခွဲဆုံးဖြတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ HSL အနေဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွင်း နှုန်းထားပြင်ဆင်မှုပြုလုပ်ခြင်းသည် ထူးခြားသောအခြေအနေဖြစ်သည်။