**၁၀.၀၂.၂၀၂၆ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

အင်္ဂါနေ့ထုတ် သတင်းစာများမှ အဓိကအကြောင်းအရာများကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အနှစ်ချုပ် တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

၁။ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ "သောကရောက်နေသော လူတန်းစားသစ်"

ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ ဖင်လန်နိုင်ငံရှိ "အသိပညာအခြေခံ အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ" (Knowledge workers) အကြားတွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့ ပိုမိုခံစားနေရသည်။

• အကြောင်းရင်း: ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ မျှော်မှန်းချက်များ ပြောင်းလဲလာပြီး၊ လူတိုင်းသည် အောင်မြင်မှုဇာတ်လမ်းများကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးရမည်ဟူသော ဖိအားများကြောင့် ဖြစ်သည်။

• သက်ရောက်မှု: အောင်မြင်မှုမရရှိသည့်အခါ သို့မဟုတ် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သည့်အခါတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ထက် မိမိကိုယ်ကိုသာ အပြစ်တင်မိပြီး စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Melancholy) ကို ဖြစ်စေသည်။

၂။ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍမှ "အချိန်ကိုက်ဗုံး"

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဒေသဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကဏ္ဍတွင် ဘဏ္ဍာရေး အခက်အခဲများကြောင့် ဝန်ထမ်းအင်အား လျှော့ချမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

• အခြေအနေ: ၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၅ အတွင်း ဝန်ထမ်းအင်အား ၃,၆၀၀ ခန့် လျှော့ချခဲ့ပြီး၊ ယခုနှစ်တွင်လည်း နောက်ထပ် ၁,၅၀၀ ခန့် လျှော့ချရန် စီစဉ်နေသဖြင့် "အချိန်ကိုက်ဗုံး" တစ်လုံးကဲ့သို့ အန္တရာယ်ရှိနေကြောင်း သတင်းစာများက တင်ပြထားသည်။

• ဆန္ဒပြမှု: အင်္ဂါနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် လွှတ်တော်ရှေ့၌ လူပေါင်း ၁၀၀ ခန့် စုဝေးပြီး လက်ရှိ ကျန်းမာရေး ရန်ပုံငွေ ခွဲဝေမှုစနစ် (Sote) ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

၃။ လမ်းလွဲသွားသော ဆီးနှင်းမုန်တိုင်း

ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ အပြင်းအထန် ကျရောက်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသော ဆီးနှင်းမုန်တိုင်းမှာ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားခဲ့သည်။

• အပြောင်းအလဲ: မုန်တိုင်းသည် တောင်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသဖြင့် ဖင်လန်အစား လတ်ဗီယားနိုင်ငံ၊ ရီဂါမြို့ (Riga) တွင်သာ ဆီးနှင်းများ အများအပြား ကျရောက်တော့မည် ဖြစ်သည်။

၄။ ကမ္ဘာ့အဂတိလိုက်စားမှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံများ စာရင်း

၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် ထုတ်ပြန်သော ကမ္ဘာ့အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အညွှန်းကိန်း (CPI) တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ဒုတိယ နေရာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။

• ထိပ်တန်းနိုင်ငံများ: ဒိန်းမတ် (၈၉ မှတ်) က ပထမ၊ ဖင်လန် (၈၈ မှတ်) က ဒုတိယ နှင့် စင်ကာပူ (၈၄ မှတ်) က တတိယ ရရှိထားသည်။

• အမေရိကန်နိုင်ငံမှာမူ ရမှတ် ၆၄ မှတ်ဖြင့် အဆင့် ၂၉ သို့ ကျဆင်းသွားပြီး တရားစီရင်ရေး လွတ်လပ်မှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသည်။

၅။ စားသုံးသူများ၏ တိုင်ကြားမှုများ

ဥရောပ စားသုံးသူဗဟိုဌာန (ECC) သို့ ဖင်လန်နိုင်ငံသားများ တိုင်ကြားမှု ၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာသည်။

• အဓိက တိုင်ကြားချက်: လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် ကြန့်ကြာခြင်းများမှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။

• အခြားတိုင်ကြားချက်: အွန်လိုင်းမှ ဝန်ဆောင်မှုအချို့ (ဥပမာ- CV ရေးဆွဲခြင်း) တွင် မမျှော်လင့်ဘဲ ငွေတောင်းခံလွှာများ ရရှိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

၆။ ပြည်သူ့ကဏ္ဍတွင် အလုပ်ထုတ်ခံရမှု များပြားလာ

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း ဒေသန္တရအစိုးရနှင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍများတွင် အလုပ်ထုတ်ခံရသူ ဦးရေမှာ ခန့်မှန်းထားသည်ထက် နှစ်ဆပိုများခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အလုပ်ထုတ်မှုမျိုးကို ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စီးပွားရေးကျဆင်းမှု ကာလနောက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်တွေ့ရှိရခြင်း ဖြစ်သည်။