**၀၃.၁၂.၂၀၂၅ ** ဖင်လန်သတင်းစာများ၏ ခေါင်းစီးသတင်းများ

 📰 ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ထုတ် သတင်းများ စုစည်းဖော်ပြခြင်း- 

• ရုရှားဓာတ်ငွေ့ဖြတ်တောက်မှု၊ 
• ဝလာသော မြောက်ပိုင်းသားများ၊ 
• Emma Thompson ၏ Karelian မုန့်နှင့် 
• ရေခဲရေကူးခြင်းကို နှစ်သက်မှု

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ထုတ် သတင်းစာများတွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) နိုင်ငံများက ရုရှားဓာတ်ငွေ့ကို ဖြတ်တောက်ရန် ကတိပြုခြင်း၊ Nordic နိုင်ငံများတွင် လူများ ဝလာနေခြင်းနှင့် ဗြိတိသျှသရုပ်ဆောင်မိသားစုတစ်စုက မြောက်ပိုင်း Karelia ရှိ ၎င်းတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို ချစ်ခင်စွာ အမှတ်ရခြင်း စသည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ပါသည်။

🇪🇺 ရုရှားဓာတ်ငွေ့ အားကိုးမှုကို စွန့်လွှတ်ရန် EU သဘောတူ

Helsingin Sanomat သတင်းစာအရ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) သည် ရုရှားမှ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်သွင်းမှုကို အဆင့်ဆင့် ရပ်ဆိုင်းရန် ကနဦး သဘောတူညီချက်ရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှ ဥရောပကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဥရောပပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်များက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် ယင်းသဘောတူညီချက်ကို ကြေညာခဲ့သည်။

EU သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ရုရှားမှ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းဓာတ်ငွေ့ တင်သွင်းမှုအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းမည်ဖြစ်ပြီး အရည်ဖျော်ဓာတ်ငွေ့ (LNG) တင်သွင်းမှုကို လာမည့်နှစ်ကုန်တွင် ရပ်ဆိုင်းမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်ကို ကောင်စီနှင့် ပါလီမန်က အတည်ပြုရန် ကျန်ရှိနေသေးသည်။

ဖင်လန်နိုင်ငံသား ဥရောပပါလီမန်အမတ် Ville Niinistö (Greens) က ဤသဘောတူညီချက်အား "သမိုင်းဝင်" ဟု ချီးကျူးခဲ့ပြီး၊ "EU ဟာ ရုရှားဓာတ်ငွေ့နဲ့ ရေနံကနေ အကြီးအကျယ် ခွဲထွက်လိုက်တာဖြစ်တယ်။ ရုရှားစွမ်းအင် တင်သွင်းမှုအပေါ် မှီခိုနေရတာကို ဘယ်တော့မှ ပြန်မသွားတော့ဘူး" ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

ရုရှား၏ ယူကရိန်းကျူးကျော်မှု (၂၀၂၂) မတိုင်မီက EU ဓာတ်ငွေ့ တင်သွင်းမှု၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရုရှားမှ လာခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားပြီဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဟန်ဂေရီ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံတို့သည် အဓိက တင်သွင်းသူများဖြစ်သည်။

🇸🇪 📺 "ကျန်းမာရေးနှင့်မညီညွတ်သော အစားအစာများစားကာ ဖန်သားပြင်ရှေ့တွင် အချိန်များစွာပေးခြင်း" ကြောင့် Nordic နိုင်ငံသားများ ဝလာ

ဆွီဒင်ဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် နေ့စဉ်သတင်းစာ Hufvudstadsbladet ၏ ဖော်ပြချက်အရ Nordic ကောင်စီဝန်ကြီးများ၏ အစီရင်ခံစာအသစ်ကို ကိုးကား၍ Nordic နိုင်ငံများရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် (၅၆ ရာခိုင်နှုန်း) သည် ကိုယ်အလေးချိန် ပိုနေသူများ ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း Nordic နိုင်ငံများတွင် ကိုယ်အလေးချိန် ပိုနေသူများ၏ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၄၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာခဲ့သည်။ ဖင်လန်နှင့် အိုက်စလန်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည်။ ဖင်လန်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က ၄၈.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ယမန်နှစ်တွင် ၆၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့ တိုးလာခဲ့ပြီး အိုက်စလန်တွင် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကိုယ်အလေးချိန် ပိုနေကြောင်း တွေ့ရသည်။

"ကျန်းမာရေးနဲ့မညီညွတ်တဲ့၊ ရေရှည်တည်တံ့မှုမရှိတဲ့ အစားအစာတွေကို စားရင်း ဖန်သားပြင်တွေရှေ့မှာ အချိန်များစွာ ပေးနေကြတယ်" ဟု ကောင်စီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Karen Ellemann က ပြောကြားခဲ့သည်။

🇫🇮 🎬 Emma Thompson- "Koli မှာ Tove Jansson ရဲ့ ပုံပြင်တွေကို နားလည်ခဲ့ရတယ်"

အရှေ့ပိုင်းမြို့ Joensuu အခြေစိုက် Karjalainen သတင်းစာက ဗြိတိသျှ သရုပ်ဆောင် Emma Thompson နှင့် အင်တာဗျူးကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူမသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က သူမ၏မိသားစုနှင့်အတူ မြောက်ပိုင်း Karelia တွင် လေးလကြာ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ရုံတင်ပြသနေပြီဖြစ်သော ရာဇဝတ်မှု ရုပ်ရှင်ကားသစ် "Dead of Winter" (ဖင်လန်လို Sydäntalvi) ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

Thompson က သူမသည် ချွေးထုတ်ခန်း (sauna)၊ ရေခဲရေကူးခြင်းနှင့် Karelian မုန့်များ (Karelian pies) ကို စွဲလန်းသွားခဲ့ပြီး "ကျွန်မ သူတို့ကိုပဲ စားပြီး နေခဲ့ရတယ်" ဟု အော်စကာဆုရှင် နှစ်ကြိမ်ရထားသူက ပြောသည်။

Koli တောရိုင်းဒေသတွင် အလုပ်လုပ်ရသည်မှာ မှော်ဆန်ကြောင်း Thompson က ဆိုသည်။

"ကျွန်မတို့ နှင်းမုန်တိုင်းထဲ ရောက်လာတဲ့အခါ မြင်လိုက်ရတာကို မယုံနိုင်ဘူး။ Koli ဟာ ကျွန်မ တစ်ခါမှ မရောက်ဖူးတဲ့ထဲမှာ အလှဆုံးနေရာပဲ။ ဒီအတွေ့အကြုံက ကျွန်မအတွက် အစွမ်းထက်ပြီး ဝိညာဉ်ရေးရာပါ ဆန်ပါတယ်" ဟု သူမက စိတ်အားထက်သန်စွာ ပြောကြားခဲ့သည်။

အသက် ၆၆ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော Thompson က ငယ်စဉ်က Tove Jansson ၏ Moomin စာအုပ်များကို ဖတ်ပြီးကတည်းက ဖင်လန်ကို စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "Koli မှာ Jansson ရဲ့ ပုံပြင်တွေရဲ့ သဘောသဘာဝကို ကျွန်မ ပထမဆုံး နားလည်ခဲ့တယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။

🎖️ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများအတွက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ပြုပွဲ စောစီးစွာ ကျင်းပ

ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများနှင့် အမျိုးသမီး စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း (Lotta Svärd) အဖွဲ့ဝင်များသည် သမ္မတနန်းတော်၌ တရားဝင်အားလပ်ရက်ဖြစ်သည့် ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက် စနေနေ့ မတိုင်မီ ရက်အနည်းငယ်အလို အင်္ဂါနေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးပွဲတော်ကို ကျင်းပခဲ့ကြသည်။

သမ္မတ Alexander Stubb နှင့် ဇနီး Suzanne Innes-Stubb တို့က လက်ခံကျင်းပသည့် ယင်းအခမ်းအနားသည် ဖင်လန်၏ စစ်အတွင်းမျိုးဆက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များကို စုစည်းပေးခဲ့သည်။ ဂုဏ်ပြုဧည့်သည် ၂၀ နီးပါး တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ပျမ်းမျှအသက်မှာ အသက် ၁၀၀ ကျော် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

📈 ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု တည်ငြိမ်လာ

ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များအရ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် စားသုံးသူဈေးနှုန်း အပြောင်းအလဲသည် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ၁.၄ ရာခိုင်နှုန်း တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် အောက်တိုဘာလက မှတ်ပုံတင်ခဲ့သော ၁.၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာမှုထက် အနည်းငယ် ကျဆင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။

ဖင်လန်၏ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၉ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးအထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက် ပြီးခဲ့သည့် ၁၈ လအတွင်း တည်ငြိမ်စွာ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလတွင် ဈေးနှုန်း အနည်းငယ်တက်ရခြင်းမှာ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော်လည်း အစားအသောက်၊ လောင်စာဆီနှင့် အဝတ်အထည် ဈေးနှုန်းများမှာမူ တည်ငြိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျဆင်းသွားခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။

🗳️ "သူဌေးကြီးအခွန်" Left Alliance စစ်တမ်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော ထောက်ခံမှု ရရှိ

Left Alliance ပါတီမှ ပြုလုပ်သည့် စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ဖင်လန်နိုင်ငံရှိ လူလေးပုံသုံးပုံသည် လူမှုနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများအတွက် ရန်ပုံငွေကို လုံခြုံစေရန်အတွက် အချမ်းသာဆုံးသူများအပေါ် အခွန်ပိုမို ကောက်ခံခြင်း ကို ထောက်ခံကြောင်း သိရသည်။

• တုံ့ပြန်သူများ၏ ထက်ဝက် က 'သူဌေးကြီးအခွန်' ကို သေချာပေါက် ပြဋ္ဌာန်းသင့်သည်ဟု ထင်မြင်ကြပြီး လေးပုံတစ်ပုံ က ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည် ဟု ထင်မြင်ကြသည်။

• ယင်းအခွန်သည် မိမိပိုင်အိမ်မှအပ သန်းတစ်သန်းယူရိုအထက် ပိုင်ဆိုင်မှုများအပေါ် အကျုံးဝင်စေရန် Left Alliance က ပုံစံထုတ်ထားသည်။

• အစိုးရပါတီများကို ထောက်ခံသူများအပါအဝင် ကျယ်ပြန့်စွာ ထောက်ခံမှုရှိနေသည်ကို ဤစစ်တမ်းက ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ- အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းပါတီ (NCP) မဲဆန္ဒရှင် ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဖင်လန်ပါတီ ထောက်ခံသူ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းတို့က လိုအပ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

သို့သော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ် Petteri Orpo (NCP) ဦးဆောင်သော လက်ယာယိမ်းအစိုးရသည် ဖင်လန်၏ အချမ်းသာဆုံးသူများအပေါ် အခွန်များ လျှော့ချနေပြီး လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အသုံးစရိတ်များကို ဖြတ်တောက်နေသည်။ ယူရိုတစ်သန်းကျော် ဝင်ငွေရှိသူများသည် လာမည့်နှစ်တွင် ပျမ်းမျှ ယူရို ၁၃၀,၀၀၀ ခန့် အခွန်သက်သာခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။

🦠 TBE ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ ပြင်းထန်ဖြစ်ပွားမှု Helsinki တွင် တိုးလာ

သန်း (tick) မှတဆင့် ကူးစက်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ (TBE) ဖြစ်ပွားသူဦးရေသည် Uusimaa ဒေသနှင့် အထူးသဖြင့် Helsinki မြို့တွင် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကထက် သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့သည်။

HUS (Helsinki University Hospital) ဒေသတွင် TBE လူနာများ၏ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း သည် အထူးကြပ်မတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ HUS အထူးကြပ်မတ်ဆောင်များတွင် လူငယ်များအပါအဝင် TBE ရောဂါ ပြင်းထန်စွာ ခံစားရသူ အများအပြား ရှိခဲ့သည်။

HUS ကူးစက်ရောဂါစင်တာမှ အထူးကုဆရာဝန် Elisa Kortela က "အသက် ၂၀ ဝန်းကျင်ကစပြီး အပေါ်ပိုင်းအထိ ဖြစ်ပွားမှုတွေ ရှိပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

TBE ရောဂါလက္ခဏာများသည် ကွဲပြားပြီး အပြင်းထန်ဆုံးပုံစံတွင် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမ ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေကာ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ သတိလစ်မေ့မြောခြင်းနှင့် လေးဖက်သေခြင်းအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

လက်ရှိတွင် HUS ဒေသ၌ နိုဝင်ဘာလအထိ TBE ရောဂါ ၁၂၀ ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ၉၁ ခုသာ ရှိခဲ့သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားသူ သုံးပုံလေးပုံသည် ကာကွယ်ဆေး အကာအကွယ် မလုံလောက်သူများ ဖြစ်သည် ဟု Kortela က ပြောကြားခဲ့သည်။ သူမက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အန္တရာယ်ရှိသော နေရာများတွင် သွားလာသူများအနေဖြင့် လာမည့်နွေရာသီအတွက် TBE ကာကွယ်ဆေးကို ယခုပင် ထိုးနှံထားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

📝 အထက်တန်းကျောင်း စာစီစာကုံးများ အကဲဖြတ်ရာတွင် ထူးဆန်းမှုများ

Yle သတင်းဌာနက အထက်တန်းကျောင်းဆရာများက Matriculation Examination Board (YTL) ၏ ဘွဲ့နှင်းစာမေးပွဲ အမှတ်ပေးစနစ်ကို မေးခွန်းထုတ်နေကြောင်း အင်္ဂါနေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဆရာများ၏ ပြောကြားချက်အရ စာမေးပွဲစစ်ဆေးမှုသည် ကျပန်းဆန်လွန်းသည် ဟု ဆိုသည်။

Alppila အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆရာများသည် ယခုဆောင်းဦးတွင် အမှတ်များ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့် Ombudsman ထံပင် တိုင်ကြားစာ တင်သွင်းခဲ့ရသည်။ အချို့သော ဥပမာများတွင် ကျောင်းသားတစ်ဦးသည် ဆရာ၏ ကနဦး အကဲဖြတ်ချက်တွင် ပြီးပြည့်စုံနီးပါး ဖြေဆိုခဲ့သော်လည်း YTL ၏ အကဲဖြတ်ရာတွင် သုညအမှတ် ရရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။

YTL ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် Tiina Tähkä က ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးအတွက် တောင်းဆိုမှုများကို အတည်ပြုချက်ပေးရာတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်များ၏ အကြောင်းပြချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းမရှိသည့် လက်ရှိမူဝါဒကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ သို့သော် ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသည် ဥပဒေကို ရှင်းလင်းရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း သိရသည်။